40. ?l Müftüleri ?sti?are Toplant?s? Sona Erdi

“Salg?n Süreci, Toplumsal De?i?im ve Diyanet Hizmetleri” gündemiyle Ankara’da gerçekle?tirilen toplant?da, 5 gün boyunca Ba?kanl???n üst düzey yöneticileri ve 81 il müftüsü taraf?ndan Ba?kanl???n yürüttü?ü hizmetler müzakere edildi. Oturumlar halinde yap?lan de?erlendirmeler, sonuç bildirgesiyle karara ba?land?.

Diyanet ??leri Ba?kan? Erba?, al?nan kararlar?n hay?rlara vesile olmas? temennisinde bulunarak, 40. ?l Müftüleri ?sti?are Toplant?s? Sonuç Bildirgesi’ni kamuoyu ile payla?t?.

18 maddeden olu?an sonuç bildirgesinin tam metni ?u ?ekilde;

Diyanet ??leri Ba?kanl???m?z taraf?ndan milletimize sunulan hizmetleri de?erlendirmek, te?kilat mensuplar?m?z aras?nda ileti?imi güçlendirmek, bilgi ve tecrübe payla??m?nda bulunmak, ilke ve metot birli?i sa?lamak, yeni geli?me ve planlamalar? müzakere etmek üzere düzenlenen 40. ?l Müftüleri ?sti?are Toplant?s? 04-08 Aral?k 2021 tarihleri aras?nda Ankara’da gerçekle?tirilmi?tir. Toplant? boyunca “Salg?n Süreci, Toplumsal De?i?im ve Diyanet Hizmetleri” ba?l??? etraf?nda kapsaml? müzakereler yap?lm??t?r.

40. ?l Müftüleri ?sti?are Toplant?s? sonucunda a?a??daki hususlar?n kamuoyuyla payla??lmas?nda fayda mülahaza edilmi?tir:

1. ?nsanl???n maruz kald??? salg?n hastal???n ba?ta sosyal, ekonomik ve psikolojik olmak üzere her aç?dan hayat? ciddi ?ekilde etkiledi?i bu süreçte Diyanet ??leri Ba?kanl???m?z, faaliyetlerini ve hizmetlerini mevcut ?artlar muvacehesinde yürütmeye devam etmektedir. Bu dönemde hayat?n ola?an seyrini ciddi ?ekilde de?i?tiren salg?n?n, insanlar?n ruh ve anlam dünyas?nda yol açt??? tahribat dikkate al?narak manevi destek hizmetleri öncelenmi?tir. Ayn? ?ekilde vefa bilincini temsil eden tüm mensuplar?m?z?n katk?s?yla ba?ta ya?l?lar ve hastalar olmak üzere milletimizin sosyal ihtiyaçlar?n? kar??lamaya yönelik yo?un çal??malarda bulunulmu?tur. Di?er yandan salg?n?n en yo?un dönemlerinde bile e?itim ve ir?at faaliyetlerimize ara verilmemi?, vaaz, sohbet ve seminerlerimiz dijital imkânlarla sürdürülmü?tür. Salg?n?n insanl??? tehdit etmeye devam etti?i bu vasatta Diyanet ??leri Ba?kanl???, geli?en ?artlara uygun planlamalarla hizmet üretmeye ve salg?n tedbirlerine riayet ve salg?n?n bir an önce sona ermesi için yap?lmas? gerekenler konu?unsa milletimize rehberlik etmeye devam edecektir.

2. Teknoloji arac?l???yla s?n?r tan?maz bir biçimde varl?k âlemine müdahale edilmesi, hayat?n do?al serüvenine dair endi?e yüklü senaryolar?n yayg?nla?mas?, trans hümanizm tart??malar?, insanl???n gelecek endi?esini art?rmakta ve anlam aray???n? derinle?tirmektedir. Her türlü senaryo ve teorinin enformatik kanallardan zihinlere boca edildi?i böyle bir ortamda, ilgi ve e?ilimler h?zla dönü?mekte, insanlar?n din, toplum ve hayata dair yerle?ik alg? ve duyarl?l?klar? a??nmaktad?r. Dolay?s?yla küresel de?i?imlerin arka plan?n? ve yönünü do?ru okumaya yönelik gayretler, özellikle akademik çal??malar, sa?l?kl? ve huzurlu bir gelecek için umudun güçlendirilmesi ad?na büyük önem arz etmektedir.

3. Dünyam?z? ku?atan sosyal, siyasal, ekonomik, çevresel sorunlar?n arka plan?nda “anlam ve de?erler” ekseninde bir “ahlak ve medeniyet” krizi oldu?u göz ard? edilemez bir gerçekliktir. Maalesef modern dönemin hayat tasavvurunda insan?n manevî yönü ve varl???n a?k?n boyutu ihmal edilmi?tir. Bunun sonucunda ahlakî de?erler zemininde meydana gelen savrulmalarla birlikte erdemlerin muhafazas? daha da zorla?m??t?r. Bugün insanl?k, bir yanda israf, bencillik ve tüketim ç?lg?nl???; di?er yanda açl?k, yoksulluk ve sefalet ile tasvir edilebilecek ciddi sosyal problemlerin k?skac?nda s?k??m?? durumdad?r. Terör, göç, ?iddet, salg?n hastal?k ve tüm dünyay? ku?atan adaletsizlikler, insanlar?n kahir ekseriyetini çaresizlik ve umutsuzluk girdab?nda zor ve karamsar bir hayata mahkûm etmektedir. Bu durum sosyal ili?kiler bak?m?ndan küresel ölçekte ve psikolojik boyutta ciddi k?r?lmalara zemin haz?rlamakta, maddi ve manevi bunal?mlara neden olmaktad?r.

4. Dünyan?n içinden geçti?i zor süreçte insanl???n ayd?nl?k gelece?ine yön verecek en büyük imkân, ?slam’?n güven, adalet, merhamet, liyakat, mesuliyet gibi hayat veren ilkeleridir. Bu meyanda Müslüman ülke ve topluluklar?n iç meselelerini ve aralar?ndaki sorunlar? acilen çözerek güçlü bir i? birli?iyle hayat?n her alan?na dair küresel ölçekte projeler geli?tirmeleri, ortak çal??malarla insanl??a umut olacak faaliyetlerde bulunmalar? ve ayr?m gözetmeden tüm insanl?k için hizmet üretmeleri, ihmal edilemez ve ötelenemez bir sorumluluktur. Söz konusu idealin hayat bulmas? için as?rlarca yeryüzünde huzurun teminat? olmu? medeniyet de?erlerimizin ihya edilerek günümüz gerçekli?iyle okunmas? ve insanl??a yeniden teklif edilmesi daha da önemli hâle gelmektedir. Diyanet ??leri Ba?kanl???’n?n tüm mensuplar? bu bilinçle vazifelerini en iyi ?ekilde ifa etmenin gayreti içinde olacakt?r.

5. Bugün ülkemizin, ?slam co?rafyas?n?n ve tüm insanl???n kar?? kar??ya kald??? sorunlar, asla umutsuzlu?a dü?meden ve azmi elden b?rakmadan sa?lam bir inanç ve do?ru bilgiden beslenen güçlü bir gayretle mücadele etmeyi gerektirmektedir. Bilinmelidir ki; atalet ve bo? vermi?lik, karamsarl??? art?racak; toplumsal de?i?imin yasalar?na kay?ts?zl?k ve bilgisizlik de sorunlar?n üstesinden gelmeyi zorla?t?racakt?r. Bu noktada en büyük sorumlulu?umuz feraset ve dirayetle hareket etmek, ?slam’?n ilim ve hikmet, adalet ve merhamet, bar?? ve muhabbet ikliminde gönül birli?i yaparak insanl???n felah? için çal??maya devam etmektir. Her zorlukla beraber bir kolayl???n oldu?una iman edenler için en yüce ideal, hayra ça??ran ve ma’rufu emreden bir ümmet olman?n bilinciyle refah, huzur ve güvenin egemen oldu?u bir hayat?n in?as? yolunda çal??makt?r.

6. Sosyal bir varl?k olan insan?n ya?ad???m?z yüzy?lda yaln?zl??a mahkûm bir hayata sürüklendi?i dikkat çekmektedir. ?nsan? toplumdan soyutlayan bireyselle?me üzerine kurulu hayat tasavvuru, bencillik, duyars?zl?k, yaln?zl?k, güvensizlik ve yabanc?la?ma gibi sorunlar? beraberinde getirmektedir. Sosyal sorumluluklar?, insani ili?kileri, aile, kom?uluk ve akrabal?k ba?lar?n? zay?flatan bu durum, bireyden topluma, bugünden gelecek nesillere herkesi olumsuz etkilemektedir. Bu sebeple müminleri bir tara??n di?leri gibi e?it, bir binan?n tu?lalar? gibi kenetlenmi?, bir bedenin azalar? gibi birbirine duyarl? olmaya davet eden bir inanc?n mensuplar? olarak insanî ve ictimaî de?erleri yeniden ya?ama ve ya?atma hususunda daha çok gayret göstermek gerekmektedir.

7. Bugün “?iddet” maalesef hayat?n her alan?na sirayet eden küresel bir sorun haline gelmi?tir. ?nsan onuruyla asla ba?da?mayan ?iddet, bir davran?? ve zihniyet bozuklu?udur. Sebebi ve kayna?? ne olursa olsun, kimden gelirse gelsin, kime kar?? yap?l?rsa yap?ls?n ?iddeti me?ru gören anlay??, inan??, töre ve gelene?in kar??s?nda durarak ?iddetin her çe?idiyle kararl?l?kla mücadele etmek, en temel dinî ve insani görevdir. Diyanet ??leri Ba?kanl???m?z, toplumsal ba?lar?m?z? çürüten ?iddete kar?? kapsaml? bir bilinç olu?turmak gayesiyle bütün imkânlar?yla mücadelesini sürdürmekte, sorumluluk sahibi herkesi bu konuda daha duyarl? olmaya davet etmektedir.

8. Yüce dinimiz ?slam’?n getirdi?i bütün de?erler; insanl???, cehaletin, ifsad?n ve her türlü kötülü?ün girdab?ndan, ilmin, iyili?in, hikmetin ve hakikatin ayd?nl???na ç?karmaya matuftur. Dinî hükümlerin nihai amac?, inanc?ndan ald??? güçle birbirine kenetlenmi? her aç?dan sa?l?kl? bireyler ve onlar?n olu?turdu?u mutlu bir toplum in?a etmektir. Bu gayeyle dinimiz, iyilik, isar, yard?mla?ma, dayan??ma, payla?ma gibi erdemlerin toplumun tüm fertlerini ku?atacak bir anlay??la ikame edilmesini; birlikte ya?ama ahlak?na ve hukukuna özen gösterilmesini istemektedir. Dolay?s?yla bencilce davranarak ki?isel menfaat sa?lamaya yönelik yakla??mlarda bulunmak, elinde ürün oldu?u halde daha çok kazanma h?rs?yla piyasaya sürmemek yani ihtikara tevessül etmek, ?slam’?n üstün ahlak ilkeleriyle ba?da?mayan ve yasaklad??? bir davran??t?r. ?nsaniyet aç?s?ndan da kabul edilemez bir durumdur.

9. Erdemli ve huzurlu bir toplumun in?as?nda ailenin öncelikli bir yeri vard?r. Aile, inanç, ahlak ve ibadet e?itiminde en temel mektep ve en güçlü merkezdir. Ancak günümüzde anlam? sorgulamaya aç?lan aile kurumunun ciddi tehditlerle kar?? kar??ya oldu?u da bir gerçektir. Sevgi, sayg?, sadakat ve sorumluluk gibi de?erlerin göz ard? edilmesi neticesinde ihmal, ilgisizlik, bencillik gibi zaaflar aileyi esir almaktad?r. Böylece huzur, rahmet ve meveddetin oca?? olmas? gereken aile, sorunlar?n hatta ?iddet ve trajedilerin oda?? haline gelebilmektedir. Dolay?s?yla bugün ailenin korunmas?na, güçlendirilmesine ve desteklenmesine yönelik hizmetler, hayati öneme sahiptir. Aileyi olumsuz etkileyen, zay?flatan ve i?levsiz hale getiren anlay?? ve yakla??mlara kar?? kolektif bir duru? sergilemek en temel görevimizdir. Bu bilinçle Ba?kanl???m?z, aileye, bilhassa kad?nlara, çocuklara ve gençlere yönelik hizmetlerini art?rarak devam ettirecektir.

10. Ba?kanl???m?z, gençlerimize yönelik dinî rehberlik ve manevi destek hizmetlerine özel bir önem vermektedir. Zira din istismar?n?n ayn? zamanda bir güvenlik meselesine dönü?tü?ü; istismarc? yap?lar?n öncelikli hedef kitle olarak gençli?i belirledi?i bir ortamda, sahih dinî bilgi ve sa?lam medeniyet kodlar? ekseninde gençlerimize rehberlik etmek hayati öneme sahiptir. Gençlerimizin, Ba?kanl???m?z faaliyetlerine ilgisi, sosyal meselelere duyarl?l???, inanç ve de?er ekseninde daha güzel bir istikbal aray??? memnuniyet vericidir. Bu ba?lamda gençlerimizin hayata bak??lar?n? olumsuz etkileyen, maddi-manevi geli?imlerine zarar veren ak?mlar, fikirler, yap?lar ve al??kanl?klara kar?? onlar?n yan?nda olmak; insanl???n maruz kald??? ahlaki çöküntü, fikrî yozla?ma ve dinî savrulmalar kar??s?nda gençlerimizi inanc?n ve ibadetin iyile?tirici, birle?tirici ve bütünle?tirici gücüyle bulu?turmak Ba?kanl???m?z için önemli bir vazifedir.

11. Günümüzde büyük bir h?zla geni?leyen ve çe?itlenen yay?nc?l?k dünyas?, ?slâm’?n evrensel mesajlar?n? toplumun her kesimine daha etkili bir ?ekilde iletebilmek için önemli imkânlar ve kolayl?klar sunmaktad?r. Bugün kapsaml? bir yay?nc?l?k a??na sahip olan Diyanet ??leri Ba?kanl???m?z, bu alan? bir ir?at, e?itim ve rehberlik arac? olarak son derece önemsemektedir. Bu ba?lamda Ba?kanl???m?z?n her ya?tan insan?m?za yönelik gerçekle?tirdi?i görsel, i?itsel, bas?l?, süreli ve dijital yay?n faaliyetleri, ?slam’?n evrensel ilkelerinin etkili bir ?ekilde topluma ula?t?r?lmas?n?n yan? s?ra, ça??n do?ru okunmas? ve anlamland?r?lmas? için de de?erli bir imkând?r. ?nanc? ve maneviyat? güçlendiren, kimlik ve aidiyet bilincini besleyerek toplumsal bütünlü?e katk? sa?layan çok yönlü yay?n faaliyetleri ile Ba?kanl???m?z, milletimizin ve insanl???n hizmetindedir.

12. Medeniyet varl???m?z ekseninde toplumumuzun vahdeti ve manevî kalk?nmas?nda önemli bir yeri bulunan camilerimiz, inançtan ibadete, e?itimden sanata, aileden sosyal çevreye kadar hayat?n tüm alanlar?na yönelik de?erlerin köklerinin bulu?tu?u mekânlard?r. ?slam’?n hayat veren ilkelerinin insan?m?za do?rudan ula?t?r?lmas?nda cami merkezli vaaz, ir?at ve e?itim faaliyetlerinin önemli bir yeri vard?r. Ancak ya?ad???m?z salg?n süreci, hayat?n di?er alanlar?n? oldu?u gibi cami merkezli hizmetlerimizi de etkilenmi?tir.

Bu süreçte camilerimizde salg?n tedbirlerine riayet konusunda cemaatimizin ve görevlilerimizin gösterdikleri hassasiyet ve örneklik takdire ?ayand?r. Bugün salg?n hastal???n sebep oldu?u ruhsal, duygusal ve toplumsal yaralar?m?z? sarmak için ülkemizin her kö?esine, milletimizin her ferdine uzanan bir imkân olarak camilerimizin ar?nd?ran ve yenileyen ikliminin güçlendirilmesi önem arz etmektedir.

13. Ba?kanl???m?z?n, toplumu din konusunda ayd?nlatma ve milletimizin manevi hayat?na rehberlik etme gayesi ta??yan faaliyet alanlar? aras?nda bugünümüzü ve gelece?imizi in?a eden müstesna mekânlar olarak gördü?ümüz Kur’an kurslar?m?z?n ayr? bir yeri vard?r. Ülkemizin dört kö?esine yay?lan Kur’an kurslar?m?z?n temel amac?, insan?m?z? sahih dinî bilgiyle donatmak, Kur’an’?n sars?lmaz do?rular? çerçevesinde iman?n ve güzel ahlak?n, huzurlu ve anlaml? bir hayat?n yollar?n? göstermektir. Bu ba?lamda Ba?kanl???m?z, Kur’an kurslar?m?z? her aç?dan ideal düzeye getirmek için gereken çal??malar? yapmakta; nesillerimizi Kur’an’?n tilavetiyle birlikte anlam derinli?i, rehberli?i ve hidayetiyle bulu?turmak için programlar yürütmekte, projeler geli?tirmektedir.

14. Sa?lam bir karakter in?as?nda, fiziksel, duygusal ve sosyal anlamda sa?l?kl? bir geli?imin sa?lanmas?nda en önemli dönem, ki?inin çevreyi tan?maya ve hayat? anlamaya ba?lad??? ilk çocukluk ça??d?r. Bu gerçekten hareketle ülke çap?nda yayg?nla?t?r?lan ve her bak?m?ndan sürekli geli?me gösteren 4-6 ya? Kur’an kurslar?m?z, güçlü ve erdemli nesil yeti?tirme duyarl?l???na sahip milletimiz taraf?ndan büyük bir teveccüh görmektedir. Toplumumuzdaki memnuniyet verici bu ilgi ve yöneli?, Ba?kanl???m?z?n söz konusu alana dair sorumlulu?unu daha da art?rmaktad?r. Bu itibarla 4-6 ya? Kur’an kurslar?m?z?n kadro, müfredat ve fiziki imkânlar?n?n ideal noktaya ula?mas? ve kurslar?m?z?n herkes için eri?ilebilir olmas? için gereken her türlü gayret gösterilmektedir.

15. Kurum ve kurulu?lar?n nitelikli hizmet üretme ba?ar?s?n? etkileyen en temel unsurlardan biri, personel istihdam? ve insan kaynaklar? yöneti?im anlay???d?r. Ülkemizde en yayg?n te?kilat yap?lanmas?na sahip kurumlardan biri olan Diyanet ??leri Ba?kanl???m?z?n hizmet alanlar? her geçen gün geni?lemekte, bilhassa e?itim ve sosyal-kültürel içerikli din hizmetleri, manevi dan??manl?k ve rehberlik çal??malar? güçlenmektedir. Bunun sonucu olarak ö?renci yurtlar?, hastaneler, cezaevleri, kad?n konuk evleri gibi farkl? sosyal alanlara; gençler, engelliler, mülteciler, ?iddet ma?durlar?, madde ba??ml?lar? gibi farkl? muhatap kitlelere ula?an hizmetlerimiz görünürlük kazanmaktad?r. Bu alanlara özel e?itimi ve formasyonu olan personel ihtiyac? ortaya ç?kmakta, vaiz ve uzman kadrolar?na olan ihtiyaç artmaktad?r. Ayr?ca ba?ta 4-6 ya? Kur’an kurslar?nda yard?mc? hizmetler personelinin ve ihtiyaç duyulan alanlarda hizmet al?m? imkân?n?n sa?lanmas? önemli bir gerekliliktir. 

16. Zaman zaman özellikle sosyal medya mecralar?nda “fetva” kavram? etraf?nda geli?igüzel tart??ma ve payla??mlar dikkat çekmektedir. Fetva, bir Müslüman?n hayat?nda kar??la?t??? meselelerin dinî hükmünü ö?renme amac?yla sordu?u soruya, konunun uzman? ki?iler taraf?ndan verilen cevapt?r. Din ??leri Yüksek Kurulu, “?slam dininin temel bilgi kaynaklar?n? ve metodolojisini, tarihî tecrübesi ile güncel talep ve ihtiyaçlar? dikkate alarak” dinî konularda karar vermekte, görü? bildirmekte ve sorular? cevapland?rmaktad?r. Din ??leri Yüksek Kurulumuzun görü?ü olarak gündeme gelen baz? konu ve metinlerin ba?lam?ndan kopart?larak ve çarp?t?larak tam bir alg? operasyonu malzemesine dönü?türülmesi üzüntü vericidir. Ayn? zamanda bu durum, dijital dünyada bilgiyi kullanma noktas?nda vahim bir dikkatsizli?i ve kayg? verici bir ahlakî sorunu da ortaya koymaktad?r.

Dolay?s?yla vatanda?lar?m?z?n dinî bilgi, görü? ve fetva gibi konularda do?rudan Ba?kanl???m?z?n eserlerini, ileti?im kanallar?n?, sosyal medya hesaplar?n? kullanmas? veya müftülüklerimize müracaat etmesi büyük bir öneme sahiptir.

17. Günümüzde dijital yay?n mecralar?, yaz?l?, görsel ve i?itsel medyay? hayat?n her alan?nda etkin k?lm??; bireysel ve toplumsal hayatta yönlendirici bir unsur haline getirmi?tir. Dolay?s?yla insanlar?n dinî bilgi edinmek amac?yla da çokça müracaat etti?i kitle ileti?im araçlar?, Diyanet hizmetleri aç?s?ndan daha önemli hâle gelmi?tir. Bu durum, Ba?kanl???m?z? televizyon, radyo, dergi, gazete, internet yay?nlar? ve platformlar? gibi ileti?im kanallar?n? etkili bir ?ekilde kullanmaya yöneltmi?tir. Di?er yandan dijital medyan?n temel bilgi kayna?? hüviyetine bürünmü? olmas?, bu mecralarda yer alan dinî bilgilerle ilgili do?ruluk ve güvenilirlik sorununu da beraberinde getirmi?tir. Bu sebeple dinî bilgiye eri?im ve bilgiyi aktar?m hususunda son derece hassas davran?lmas? büyük bir önem arz etmektedir.

18. ?slam’?n evrensel mesajlar?, ilkeleri ve ölçüleri hususunda toplumu ayd?nlatmak, dinin hüküm ve de?erleri ekseninde milletimize ve insanl??a hizmet etmek, Diyanet ??leri Ba?kanl???m?z?n varl?k sebebi ve anayasal görevidir. Bu do?rultuda, her türlü farkl? görü? ve dü?üncenin, ideolojik, etnik ve politik yakla??m?n üzerinde ku?at?c? bir anlay??la hareket etmek, Ba?kanl???m?z?n en temel hassasiyetidir. Hal böyleyken Ba?kanl???m?z?n zaman zaman gündelik tart??malar?n içine çekilmesi, do?ru olmayan bilgilerle kurumumuzun ve mensuplar?m?z?n y?prat?lmas? son derece yanl?? ve üzüntü vericidir. Bu sebeple din ve diyanet ile ilgili yazan, konu?an ve payla??m yapan herkesin hakikate ba?l?l?k konusunda çok daha hassas olmas? gerekmektedir.

Kamuoyuna sayg?yla sunulur.