B?LSEM Ö?RENC?LER?N?N DENEY? UZAYDA ARA?TIRMA KONUSU OLACAK

Türkiye'nin insanl? ilk uzay görevinde yap?lmas? planlanan bilimsel deneylere ili?kin bilgi, Sanayi ve Teknoloji Bakanl??? taraf?ndan payla??ld?. 
 
Deneyler için bir ça?r? yay?nland??? belirtilen aç?klamada, bu ça?r?ya gelen cevaplar?n Türkiye Uzay Ajans? (TUA) ve TÜB?TAK Uzay uzmanlar?ndan olu?an komisyon taraf?ndan de?erlendirildi?i ifade edildi.
 
Aç?klamada, Türkiye'nin ilk astronotu Gezeravc?'n?n yapaca?? deneylere ili?kin ?u bilgiler payla??ld?: "TÜB?TAK Marmara Ara?t?rma Merkezi (MAM) taraf?ndan geli?tirilen UYNA deneyiyle yüksek s?cakl?klara dayan?kl?, yüksek mukavemetli ala??mlar?n üretilmesi çal??mas?, KIBO modülünde bulunan ELF kullan?larak gerçekle?tirilecek. Ergitme ve kat?la?ma prosesleri s?ras?nda termofiziksel ve kristal büyümesi gibi özellikler üzerinde yer çekimsiz ortam etkileri ara?t?r?lacak. Bunun, Türkiye'nin uzay, havac?l?k ve savunma sanayisi için yeni nesil malzeme geli?tirme kabiliyeti kazanmas?nda önemli katk?s? olmas? hedefleniyor.
 
TÜB?TAK MAM taraf?ndan geli?tirilen ikinci proje gMETAL deneyiyle kimyasal tepkimesiz ko?ullarda, kat? parçac?klarla ak??kan ortam? aras?nda homojen bir kar???m?n olu?turulmas?na yer çekiminin etkisi ara?t?r?lacak. Böylece uzay araçlar?n?n itki sistemlerinin daha verimli hale getirilmesi sa?lanacak.
 
Bo?aziçi Üniversitesi taraf?ndan geli?tirilen Uzman deneyiyle dünyada zorlu ko?ullara adapte olan mikroalg türlerinin yer çekimsiz ko?ullar alt?nda büyüme ve dayan?kl?l?k testlerinin gerçekle?tirilmesi, metabolik de?i?ikliklerinin incelenmesi, karbondioksit (CO2) yakalama performanslar?n?n ve oksijen (O2) üretim kabiliyetlerinin belirlenmesi için bilim misyonu orta?? TÜB?TAK MAM ile ya?am destek sistemi geli?tirilmesi hedefleniyor.
 
Ege Üniversitesi taraf?ndan geli?tirilen EXTREMOPHYTE deneyiyle uzayda ve yeryüzünde yeti?tirilen ve de tuz stresine maruz b?rak?lan A. thaliana ve S. parvula bitkilerinde yeni nesil dizilemeyle (RNA-seq) transkriptomun ortaya konulmas? ve mikro yerçekiminde glikofitik ve halofitik bitkilerin tuz stresine verdikleri baz? fizyolojik ve moleküler yan?tlar?n kar??la?t?r?lmas? planlan?yor.
 
Ankara Üniversitesi taraf?ndan gerçekle?tirilen METABOLOM ara?t?rmas?yla, uzay ko?ullar?n?n insan sa?l??? üzerindeki olumsuz etkilerinin ortaya ç?kar?lmas? amaçlan?yor. Bu olumsuz etkilerin azalt?lmas?na yönelik, uzay görevine kat?lan astronotun, uzay ortam? ko?ullar?n?n etkisiyle gen ekspresyonlar?nda ve metabolizmalar?nda gerçekle?en fizyolojik ve biyokimyasal de?i?imlerin incelenmesi öngörülüyor. Çal??mayla, vücuttaki sistem çap?ndaki de?i?ikliklerin uzay yolcular?n?n sa?l???na yönelik olas? risk faktörlerinin anla??lmas?nda yeni bilgiler sa?lanmas? amaçlan?yor. Çal??man?n dünyada var olan hastal?klar için yeni tedaviler ve önleyici tedbirlerin geli?tirilmesinde faydal? olabilece?i de dü?ünülüyor.
 
Hacettepe Üniversitesi taraf?ndan geli?tirilen M?YELO?D deneyiyle uzay misyonu kat?l?mc?lar?n?n maruz kalaca?? yolculuk ve uzay ko?ullar?, kozmik radyasyon hasar?n?n immünolojik olarak 'miyeloid kökenli bask?lay?c? hücreler (MKBH) düzeyinde ölçülmesi ve de?erlendirilmesi hedefleniyor.
 
Üsküdar Üniversitesi taraf?ndan geli?tirilen MESSAGE deneyiyle yer çekimsiz ortamdan etkilenen henüz i?levi ke?fedilememi? genlerin tespit edilmesi ve uzay görevlerinde, ba????kl?k hücrelerinden hangilerinin yer çekimi taraf?ndan direkt olarak etkilenece?inin, CRISPR gen mühendisli?i yöntemleriyle belirlenmesi amaçlan?yor.
 
Y?ld?z Teknik Üniversitesi taraf?ndan geli?tirilen ALGALSPACE deneyiyle uzayda, Antarktik ve ?l?man bölge mikroalglerinin büyüme verileri kar??la?t?r?larak, literatürde ilk kez kutup alglerinin uzayda kullan?m?na yönelik bir çal??ma gerçekle?tirilecek. Uzayda algler, CO2'den O2 rejenerasyonu, ek g?da temini, su iyile?tirme, ya?am destek alanlar?nda kullan?lmak amaçlar?yla ara?t?r?lacak.
 
Ayn? üniversite taraf?ndan gerçekle?tirilen CRISPR-GEM deneyiyle insanl???n uzaydaki gelece?i için a??lmas? gereken en büyük engellerden olan uzun süreli uzay görevlerinde sürdürülebilir bir sistemin sa?lanamamas? sorununu çözmek amac?yla tasarlanan biyorejeneratif ya?am destek sistemlerinin iskeleti olan bitkilerin, uzay görevi s?ras?nda meydana gelen biyolojik ve biyolojik olmayan stresler kar??s?ndaki savunma mekanizmalar?n?n anla??lmas? ve geli?tirilmesine yönelik moleküler biyolojinin modern gen düzenleme tekniklerinden CRISPR'in mikro yer çekimi ortamda bitkiler üzerindeki etkinli?inin ara?t?r?lmas? amaçlan?yor.
 
Mu? Bilim ve Sanat Merkezi ö?rencilerince haz?rlanan PRANET deneyiyle propolisin mikro yer çekimi ortam?ndaki bakteriler üzerindeki etkisi ara?t?r?lacak. Kontrol ve deney gruplar? olu?turularak propolisin anti bakteriyel etkisi test edilecek, sonuçlar?n yer çekimli ortamla benzer sonuçlar verip vermeyece?i kar??la?t?r?lacak.
 
Haliç Üniversitesince yap?lan VOKALKORD deneyiyle solunum sistemi fizyolojisi içinde ak?ll? saat yapay zeka deste?iyle seste meydana gelen frekans de?i?iminden rahats?zl?klar?n tespit edilmesi ve yer çekimsiz ortam?n etkilerinin insan sesi üzerine etkilerinin ara?t?r?lmas? planlan?yor.
 
Ni?anta?? Üniversitesince gerçekle?tirilecek OKS?JEN SATURASYONU deneyiyle, yapay zeka deste?iyle verilen havan?n oksijen seviyesini hesaplayarak dü?ük yer çekiminin sebep oldu?u farkl?l?klar ve rahats?zl?klar?n tan?mlanmas? hedefleniyor.
 
TÜB?TAK UZAY taraf?ndan gerçekle?tirilen M?YOKA deneyiyle ilk Türk uzay yolcusu, istasyonda elektronik kart üzerine kur?unsuz bile?en montaj? gerçekle?tirecek. Uzay görevi sonras? dünyaya getirilecek elektronik kartlar TÜB?TAK UZAY taraf?ndan ayr?nt?l? incelemeye tabi tutularak mikro yer çekiminin kur?unsuz lehimleme sürecine etkileri bilim dünyas?n?n kullan?m?na sunulmak üzere raporlanacak."