YEN? MÜFREDATTA "TÜRKÇE" DERSLER?NDE "DÖRT D?L BECER?S?" ODAKLI KÖKLÜ DE????KL?K

"Türkiye Yüzy?l? Maarif Modeli"nde, Türkçenin bütün zenginli?iyle toplumun birbiriyle ileti?imine, bu ileti?imi anlamland?rma çabalar?na ve kültür unsurlar?n? nesilden nesile aktar?lmas?na öncülük ve e?lik etti?ine vurgu yap?ld?.
 
Bu nedenle Türkçenin ö?retimi ve geli?tirilmesi, e?itim sisteminde temel bir politika olarak yer ald?. E?itimin her a?amas?nda Türkçenin ö?retimine, do?ru kullan?m?na titizlikle dikkat edilecek. Türkçenin etkili kullan?lmas?na yönelik becerilerin kazand?r?lmas? da tüm derslerin ortak hedefi olarak belirlendi.
 
Müfredatta dil bilgisi yap?lar? dinleme ve okuma metinlerine katk?s? yönüyle ele al?nd?, ö?rencilerin ortaokul düzeyinde i?levsel olarak ö?rendikleri dil bilgisi kurallar?, lisede metin tahlili bölümünde yap?lar?n metne katk?s? yönünden ele al?nd?.
 
Ö?rencilerin metne olan katk?s?n? de?erlendirdikleri bu dil yap?lar?n?, edebiyat atölyesinde konu?ma ve yazma becerilerine ili?kin görevlerde do?ru bir ?ekilde kullanmalar? amaçland?.
 
Metinlerin i?leni?inde dört dil becerisinin edinimini öne ç?karan yakla??m benimsendi
Bu kapsamda ilkokullarda tüm s?n?f düzeylerindeki Türkçe ö?retimi, 2024 Türkiye Yüzy?l? Maarif Modeli Türkçe 1-4. s?n?flar taslak ö?retim program?, önceki ö?retim programlar?nda da oldu?u gibi ilk okuma yazma ö?retimi ve Türkçe ö?retimi ile ilgili k?s?mlar? içerdi. Bu kapsamda ö?retim program?, daha önceki programlarda seçimlik ve  (genelde zorunlu üç) tema içerirken uygulama birlikteli?ini sa?lamak için taslak program her s?n?f düzeyinde 8 zorunlu tema öngördü.
 
Bir önceki ö?retim program?, 4 y?ll?k süreçte toplam 289 kazan?ma odaklan?rken taslak program 80 ö?renme hedefine ve bu ö?renme hedeflerinin alt göstergelerine odakland?.
 
Taslak ö?retim program?nda ilk okuma yazma ö?retiminde ses gruplar?nda uygulamadaki olumsuzluklar? en aza indirmek amac?yla de?i?ikli?e gidildi.
 
?lk kelimeler yak?n çevreden seçildi, çocuklar ilk olarak "anne" yazacak
Ses gruplar?n?n olu?turulmas?nda kolay sesletim, kullan?m s?kl???, yaz?m kolayl???, sözcük üretimi, harflerin sesleri ve formlar? dikkate al?nd?. ?lk olu?turulan hece ve kelimelerin "-an", "ana" ve "anne" olmas?n?n da çocu?un yak?n çevresinden örnekler verebilmesine imkân tan?yaca?? belirtildi.
 
2018 Türkçe Dersi Ö?retim Program?'nda ses gruplar?n?n ö?retiminde süre öngörülmemi?ken taslak ö?retim program?nda seslerin ö?retimi için belli süreler öngörüldü. Uygulama birlikteli?ini sa?lamak, ö?retmen ve veliden kaynaklanan gereksiz aceleyi önlemek için ortalama süreler ba?lam?nda bir takvimlendirme yap?ld?.
 
Matematik dersine de okuma yazma ö?renimiyle e? zamanl? olarak ba?lang?ç yap?lmas? planland?. Daha önceki programlarda ilk okuma yazma ö?retiminde dört çizgi, üç aral?ktan olu?an 1,3 santimetre geni?li?inde yazma alan? kullan?l?yordu. Taslak ö?retim program?nda ilk okuma yazma ö?retiminde iki çizgi, tek aral?ktan ve kesik çizgilerle iki e?it parçaya ayr?lan 1 santimetre geni?li?inde yazma alan?na geçildi.
 
Taslak ö?retim program?nda, metin i?leni?inde "metinle etkile?im öncesi, metinle etkile?im esnas? ve metinle etkile?im sonras?"nda yap?lanlar temelli bir model olu?turuldu. Metinlerin i?leni?inde dört dil becerisinin edinimini öne ç?karan yakla??m benimsendi.
 
Çevrim içi okuma, dijital ortam unsurlar? yeni müfredatta
Taslak ö?retim program?nda çevrim içi okuma, yazma gibi dijital ortam unsurlar?na özellikle yer verildi.
 
Bu ba?lamda teknolojinin ya?am?n her alan?nda etkin bir ?ekilde kullan?ld??? bugünün dünyas?nda ilkokul düzeyinde de ö?rencilerin dijital ortamlar? do?ru ve etkin kullanmalar?n? sa?layacak etkinlikler planland?.
 
Ö?renciler, hem dinleme/izleme, konu?ma, okuma ve yazma becerilerini edinirken hem de kavramsal, sosyal duygusal, okuryazarl?k becerilerini edinecek. Bunun yan? s?ra "Erdem, De?er, Eylem" modeli ile bütünle?ik bir biçimde de?erler de yer alacak.
 
Atölye faaliyetleri ortaokulda ba?l?yor
Ortaokul Türkçe dersi ö?retim program?nda, Millî E?itim Bakanl??? ö?retim programlar?n?n genel perspektifine uygun olarak her bir ö?rencinin ana dilini iyi ve etkili kullanan, üst düzey dü?ünme becerileri geli?mi?, kimlik ve karakteri olgun fertler olarak yeti?mesine katk? sa?layacak bir yakla??m ortaya konuldu.
 
Ortaokul Türkçe dersi ö?retim program?nda daha önceki programlara göre dikkat çekici nitelikte öne ç?kan düzenlemeler yap?ld?. Program, 5'inci s?n?ftan 8'inci s?n?fa hem anlama hem de anlatmada ihtiyaç duyulan alan becerilerini ve kavramsal becerileri geli?tirmeye odakland?. Bu do?rultuda bütün dil becerilerine e?it önem verildi, her bir beceri için atölye faaliyetleri tasarland?.
 
Programda ö?rencilerin belirli bir ak?? içinde dil geli?imleri sa?lan?rken kavramsal, sosyal-duygusal ö?renme ve okuryazarl?k becerilerinin geli?tirilmesine, sahip olduklar? e?ilim ve de?erlerin olgunla?t?r?lmas?na öncelik verildi.
 
Kavramsal kabiliyetler, okuryazarl?k becerileri, de?erler, e?ilimler, sosyal-duygusal ö?renme becerileri, disiplinler aras? ili?kiler ve Türkçe dersi alan kabiliyetleri birlikte i?letildi. Program?n genel i?leyi?i anlama ve anlatma becerilerinin birbirlerini destekleyen biçimde i?letilmesi üzerine kuruldu.
 
Özellikle konu?ma kabiliyetine önceki programlara göre daha fazla önem verildi, ö?renme hedefleri de bu do?rultuda ?ekillendirildi. Konu?ma becerisine yönelik ö?renme hedefleri "sözlü üretim" ve "sözlü etkile?im" olmak üzere iki grupta ele al?nd?.
 
Programda, Türkçe dersi kapsam?nda gerçekle?tirilen e?itim ö?retim faaliyetlerinin ürüne dönü?mesini hedefleyen atölye uygulama çal??malar?na yer verildi. Bu kapsamda, üretim atölyesi uygulama esaslar?, dinleme/izleme atölyesi uygulama esaslar?, okuma atölyesi uygulama esaslar? programa konuldu.
 
Yeni metin türleri müfredatta
Metin türlerine daha önceki programlarda yer almayan "hiper metin, infografik, grafik simge, vlog, ilk gösterim filmi (fragman), belgesel, dijital öykü" gibi türler dâhil edildi.
 
Programda temalar s?n?f seviyelerine göre zorunlu hâle getirildi. Böylece farkl? yay?nevleri taraf?ndan haz?rlanacak kitaplarda ayn? zamanda ayn? teman?n i?lenmesi sa?lanacak. Bu ve temalara yönelik zorunlu ö?renme hedeflerinin belirlenmesinin, ö?rencilerin ortak s?navlara ortak içerikle girmesine katk? sunaca?? vurguland?.
 
Dil becerilerini geli?tirmek için tema say?s? 6'ya dü?ürüldü
Önceki programlarda her bir s?n?f seviyesi için 8 tema kullan?m? söz konusu iken bu programda tema say?s? 6'ya indirildi. Bunun gerekçesi olarak dil becerilerine yönelik etkinliklere yeterince zaman ayr?lamamas? gösterildi.
 
Dil bilgisi ö?retiminde yakla??m de?i?ikli?i
Programda geleneksel dil bilgisi ö?retimi anlay???ndan uzakla??ld???n? kavramsal düzeyde gösterebilmek için "dil bilgisi" yerine "dil yap?lar?" ifadesi kullan?ld?. Ortaokul Türkçe müfredat?nda, dil bilgisi ö?retiminde yakla??m de?i?ikli?i yap?ld?. ??levsel dil bilgisi ö?retimine gidildi.
 
Dil yap?lar?n?n i?leni?i; ö?retmenin konuyu tahtaya yazd???, ö?rencilerin de defterine aktard???, edilgen ve ezbere dayal? bir süreç olmayacak. Bu nedenle programda dil yap?lar? ile ilgili ayr? bir ö?renme hedefine yer verilmeyerek ö?retim a?amas?nda dil yap?lar?n?n bir "amaç" olarak görülmesinin önüne geçildi.
 
Ö?rencilerin dil yap?lar?n? bir "araç" olarak kullan?p okuduklar?n? ve dinlediklerini daha iyi anlayabilmeleri, daha nitelikli sözlü ve yaz?l? üretimler yapmalar? hedeflendi. Böylece hem dil yap?lar?n?n hem de söz varl???n?n i?levlerine odaklan?larak ezberin önüne geçilmesi amaçland?.
 
Ö?rencinin teknoloji ve finans gibi kavramlar? edinebilece?i temalara da programda yer verildi. Bunun yan? s?ra ö?rencinin teknolojiyi kullanarak ö?renme ve üretme süreçlerinde dil becerilerini etkin kullanmas?n? te?vik edecek ö?renme hedefleri haz?rland?.
 
Program?n ekler bölümünde dil becerilerinin ölçme ve de?erlendirilmesinde kullan?labilecek örnek niteli?inde araçlara yer verildi.
 
Dil becerilerine yönelik strateji, yöntem ve tekniklerin s?n?fta nas?l uygulanaca?? ve ö?retilece?ine ili?kin yol haritas? "kademeli sorumluluk devri modeli" olu?turuldu.
 
Programlar aras? bile?enler olan sosyal-duygusal ö?renme becerileri, okuryazarl?k becerileri ve de?erler, ö?renmenin anlaml? bir parças? haline getirildi.
 
Liselere edebiyat atölyeleri kuruluyor
9.s?n?ftan 12. s?n?fa tüm lise kademelerinde okutulacak "Türk dili ve edebiyat? dersi" ö?retim program? ile ö?rencilerin Türk dilinin inceliklerini ke?fetmeleri, günlük hayatlar?nda ileti?im yoksunlu?u ya?amamalar? için "dinleme, konu?ma, okuma ve yazma" becerilerini etkin bir ?ekilde kullanmalar?, edebiyatla tan??malar?, metinler arac?l???yla üst düzey dü?ünme becerilerini geli?tirmeleri ve estetik zevk edinmeleri amaçland?.
 
Böylece Türk dili ve edebiyat?, bilgi ve becerinin birlikte ele al?nd??? bir ders hüviyeti kazand?. Bunun için programda tematik yakla??m benimsendi. Her s?n?f düzeyinde dört tema yer ald?.
 
Temalar?n olu?turulmas?nda bir örüntü takip edildi. Haz?rl?k ve 9. s?n?fta ö?rencilerin edebiyatla tan??malar?n?, 10. s?n?fta Türk edebiyat?n?n de?i?im, dönü?üm ve k?r?lma noktalar?n? fark etmeleri, 11. s?n?fta dil fark?ndal??? kazanmalar?, 12. s?n?fta ise edebiyat?n günlük hayatla ili?kisini görmelerini sa?layan temalara yer verildi.
 
Metin türlerinin seçiminde s?n?f düzeyi ve tema içeri?i dikkate al?nd?. Ö?rencilerin bir metni bütün yönleriyle kavrayabilmeleri ad?na programda tam metin okutulmas? benimsendi. Buna göre, her temada 2 okuma, 1 dinleme metni tam metin ?eklinde sunulacak.
 
Temayla ve kullan?lan tam metinlerle ili?kili k?salt?lm?? metinler, ö?rencilerin metin tahliline yard?mc? olmak için kullan?labilecek. Böylece ö?rencilerin içeri?e ili?kin zengin söz varl???yla kar??la?malar? da sa?lanacak.
 
Türk dili ve edebiyat? dersi, ö?retim program?, metin tahlili (anlama: dinleme ve okuma) ve edebiyat atölyesi (anlatma: konu?ma ve yazma) olmak üzere iki temel bile?enden olu?tu.
 
Ö?renciler, dinleme ve okuma metinlerini tahlil etmeyi ö?renecek, sonras?nda ise edindikleri bilgi ve beceriyi edebiyat atölyesinde konu?arak ve yazarak uygulamal? bir ?ekilde sergileyecek.
 
Türk dili ve edebiyat? ö?retimi, sadece s?n?f içi etkinliklerle de?il s?n?f d???na ve günlük hayat?n her safhas?na yay?lan uygulamalarla geli?ecek a?amal? bir süreç olacak. Bu nedenle dersle ili?kili s?n?f d??? etkinlik ve görevler tasarlanacak, bu sürece ailelerin de kat?l?m? desteklenecek.
 
Ö?renciler ortaokulda i?levsel dil bilgisi ö?retimiyle edindikleri dil yap?lar?n?, lisede dinleme ve okuma metinlerinde görerek peki?tirecek, konu?ma ve yazma becerilerindeki görevlerinde de hatas?z kullanmalar? sa?lanacak.
 
Bu ba?lamda dil yap?lar?, metinlerin anlam?na katk?lar? ve i?levleri bak?m?ndan de?erlendirildi. Yayg?n türler aras?ndan seçilmek kayd?yla tüm s?n?f düzeylerinde her dönem 2, ö?retim y?l? boyunca 4 eser okunacak ve bir ele?tirel film analizi yap?lacak.
 
Okunacak eserlerin ve izlenecek filmlerin belirlenmesinde programda yer alan metin seçimi ölçütleri dikkate al?nacak. Bu ölçütler do?rultusunda zümre üyeleri taraf?ndan ö?rencilerin ya? ve s?n?f seviyelerine uygun olarak belirlenen eserlerin okutulmas? sa?lanacak. Ö?renciler, de?erlendirmelerini bir sunu seklinde sunacaklar ve bu sunum performans görevi olarak dönem sonunda notla de?erlendirilecek.
 
Türk Dili ve Edebiyat? Dersi Ö?retim Program? ile ö?rencilerin edebiyat? günlük hayat?n bir parças?na dönü?türmeleri hedeflendi. Bu kapsamda ö?rencilerin dil becerilerini etkin kullanmay? al??kanl?k hâline dönü?türmeleri, zengin söz varl???na sahip olmalar?, üst düzey dü?ünme becerilerini geli?tirmeleri, millî ve manevi de?erleri içselle?tirmeleri, etkin okur kimli?i kazanmalar?, çoklu medya ve bas?ndan amaçlar?na uygun güvenilir bilgiyi seçmeleri, sanatsal de?erleri fark edip estetik zevk edinmeleri, Türk ve dünya edebiyat?na ait metinler arac?l???yla evrensel fark?ndal?k geli?tirmeleri ve kültürel duyarl?l?k kazanmalar? amaçland?.
 
Liselerde ezber bilgiden uzak durmak ve ö?renilen bilginin günlük hayatta kullan?m? öncelendi?inden do?rudan bir dil bilgisi ö?retimi, programa konulmad?. Ö?rencilerin ortaokulda i?levsel dil bilgisi ö?retimiyle edindikleri dil yap?lar?n?, lisede dinleme ve okuma metinlerinde görerek kullan?m amac?n? peki?tirmelerini, konu?ma ve yazma becerilerindeki görevlerinde de hatas?z kullanmalar?n? sa?lamak hedeflendi.