BAKAN ÖZER, TÜRK?YE'DE MESLEK? E??T?M?N DÖNÜ?ÜMÜNÜ DE?ERLEND?RD?

Soru: Milli E?itim Bakanl???n?n son dönemde mesleki e?itime özel önem verdi?i gözlemleniyor. Türkiye'nin mesleki e?itim serüvenine bak?ld???ndaysa ciddi badireler atlat?ld???n? görüyoruz. Türkiye'nin mesleki e?itim serüveninde hangi k?r?lmalar ya?and??
Özer: Türkiye'deki mesleki e?itimin yap?lanmas?yla ilgili iki kritik a?ama var. Birincisi; devlet geçmi?te hem e?itim arz?n? sa?l?yordu hem de hizmet ve üretimde aktifti. Dolay?s?yla devlet, üretim ve hizmet sektöründe e?itimin yan? s?ra ana istihdam sa?lay?c? olarak da görev ifa ediyordu. Her türlü alanda ana sa?lay?c? devletti. Dolay?s?yla devlet bir taraftan e?itim verirken di?er taraftan istihdam kayna?? olarak üretimi ve hizmet sektörünü devam ettiriyor ve arz-talep dengesini sa?layabiliyordu. Ancak tüm dünyada devlet, üretim ve hizmet sektöründen çekildi. Devlet, üretim ve hizmet sektöründen çekildi?i zaman, dünyada olup da Türkiye'de olmayan bir ?ey meydana geldi. Dünyada, özellikle k?ta Avrupas?'nda, devlet üretim-hizmet sektöründen çekilirken, e?itimden de özellikle mesleki e?itimden de çekildi. Bu süreçte mesleki e?itimde özel sektörün pay? artmaya ba?lad?. Bu dönü?üm çok anlaml? bir dönü?ümdü. Art?k i? gücü piyasas?ndaki ana istihdam kayna?? özel sektör oldu. Dolay?s?yla arz-talep dengeli ?ekilde ilerleyebildi. Türkiye'de ise üretim ve hizmet sektörü, özel sektöre yani i? gücü piyasas?na kayarken, mesleki e?itim devletin üzerinde kald?. Dolay?s?yla arz-talep aras?nda planlamayla ilgili olumsuz bir süreç ya?and?.
 
Devlet, özellikle son 20 y?lda, özel sektörün mesleki e?itimdeki pay?n? art?rmak için te?vikler getirmesine ra?men istenen oranda bir kat?l?m sa?lanamad?. ?kinci bir konu olarak ?unu da belirtmek gerekiyor: 1999 y?l?nda, din ö?retimi ve mesleki e?itim mezunlar?n?n yüksek ö?retime geçi?ini engelleyen katsay? uygulamas? gündeme geldi. Katsay? uygulamas?, Türkiye'de mesleki e?itimin travmal? hale dönü?mesine sebep oldu. Katsay? uygulamas?yla mesleki e?itim, ba?ar?l? ö?rencilerin tercih etmedi?i, hiçbir yere yerle?emeyen, e?itimle ilgili kariyer planlamas? yapmayan ö?rencilerin homojen ?ekilde kümelendi?i, ö?retmenlerin de zaman içerisinde ba?ar? beklentisinin dü?tü?ü ve art?k devams?zl?klar?n, okul terklerinin oldu?u bir e?itim türüne dönü?meye ba?lad?. B?rak?n i? gücü piyasas?n?n ihtiyaç duydu?u insan kayna??n? kar??lamay?, normal lise türü olarak ba?ar?l? e?itim vermede dahi s?k?nt?lar ya?amaya ba?lad?.
 
Soru: Yeni sistemde yapt???n?z kritik hamleler neler oldu?
Özer: ?lk olarak arz-talep dengesiyle ilgili üretim ve hizmet sektöründen devletin çekilmesi ve mesleki e?itimin devlette kalmas?, ikinci olarak da katsay? uygulamas?n?n getirmi? oldu?u travmalar, bunlar?n hepsinin çözümüyle ilgili ana paradigma de?i?ikli?i ?u oldu: ?? gücü piyasas?n?n temsilcilerini mesleki e?itimin tüm e?itim süreçlerine dahil ettik.
 
??verenler, i? gücü piyasas?n?n temsilcileri art?k sadece atölyede masa yapan ve MEB'e devreden bir payda? de?il. Müfredat?n birlikte güncellendi?i, ö?rencilerin i?letmede beceri e?itimlerinin birlikte planland???, ö?retmenlerin i?ba?? ve mesleki geli?im e?itimlerinin birlikte düzenlendi?i ve istihdama öncelik veren yani devletin, Bakanl???n ve sektörün tüm imkanlar?n?n iç içe geçti?i, deneyimlerinin, müktesebat?n?n zerk edildi?i bir e?itim türüne dönü?mü? oldu. Bu dönü?üm, e?itimin kalitesini art?rd?. ?? gücü piyasas?n?n mesleki e?itime bak?? aç?s? de?i?ti. ?? gücü piyasas? e?itim süreçlerine de kat?l?yor art?k. Bu durum bir anda ö?rencilerin mesleki e?itimi tercih edebilmelerine de yans?d?. Tüm i? gücü piyasas?n?n temsilcileri destek verince, mesleki e?itim verdi?imiz tüm alanlardaki i? birlikleri k?sa sürede tamamland?. Türkiye'nin aç?l?m yapaca?? alanlarla ilgili güçlü meslek liseleri yapt?k. Bunun ilk ad?m?n? ASELSAN ile att?k. ASELSAN lisesini kurmadan önce MEB, savunma sanayii alan?nda hiçbir e?itim vermiyordu.
 
Dü?ünün, Türkiye savunma sanayii alan?nda güçleniyor. Cumhurba?kan?m?z Say?n Recep Tayyip Erdo?an'?n konu?malar?na bakarsan?z, 20 y?l önce savunma sanayiinde yerli katk? pay? yüzde 20 iken bugün yüzde 80'e ç?kt?. Çok ciddi bir dönü?üm var. Bu dönü?ümü insan kayna?? ile yapars?n?z. O zaman orta ö?retim seviyesinde de insan kayna??n? yeti?tirmemiz laz?m. Kurmu? oldu?umuz ASELSAN Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yüzde 1'lik dilimden ö?renci ald?. Sonra ?TÜ Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ni kurduk. Sonra yaz?l?m alan?nda Teknopark ?stanbul Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ni kurduk. Mikro mekanikte Tophane Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ni kurduk.
 
Bunun gibi tüm alanlarda gerçekten di?er meslek liselerine rol model olabilecek okullar açt?k. Bu, Türkiye'de meslek liseleri ve mesleki e?itimle ilgili alg?y? tersine döndürdü. Meslek liseleri, ba?ar?s?z ö?rencilerin gitti?i okul türünden tam tersine döndü. Akademik olarak ba?ar?l? ö?rencilerin tercih etti?i bir okul türüne dönü?tü. Yüzde 1'lik dilimden, Türkiye'nin farkl? ?ehirlerinden ö?renciler art?k meslek liselerini tercih ediyor. 1999'daki 28 ?ubat sürecinde, ba?ar?l? ö?rencilerin din ö?retiminden ve mesleki e?itimden uzakla?t??? süreci tersine çevirdik. Meslek liseleri tekrardan ba?ar?l? ö?rencileri bünyesine toplamaya ba?lad?. Bu ayn? zamanda meslek liselerindeki üretim kapasitesiyle e? zamanl? ?ekilde yürüyor. Meslek liseleri döner sermaye kapsam?nda e?itim verdi?i alanlarda üretim yap?yorlar ve gelir elde ediyorlar. Meslek liseleri ya okul ihtiyac?n? gideriyor ya Milli E?itim Bakanl???ndan farkl? müdürlüklerin ihtiyac?n? gideriyor veyahut da bölgesindeki kaymakaml???n, valili?in, kamu kurum kurulu?lar?n?n ihtiyaçlar?n? gideriyor.
 
Soru: Yeni sistemin ö?rencilere sundu?u avantajlar? neler?
Özer: Türkiye'deki tüm meslek liselerinin geliri 200 milyon band?ndayd?. Kapasiteyi art?rmayla ilgili çok kapsaml? bir çal??ma yapt?k. Öncelikle il müdürlüklerimizle toplant? yapt?k. "Neden e?itim verdi?imiz tüm alanlarda üretim yapam?yoruz?" sorusuna cevap arad?k. Bu noktada ?unu gördük: Meslek liseleri masa ve s?ra üretiyor. Oysa biyomedikal cihaz teknolojisi var fakat orada bir ?ey üretilmiyor. Bili?im teknolojisi var, orada bir ?ey üretilmiyor. Meslek liselerinin e?itim verdi?i tüm alanlarda üretim yapmas? laz?m ki, ö?renciler aktif olarak süreçlerde yer alabilsin. Bunun üç faydas? var. Birincisi; ö?rencilerimiz üretti?i zaman yaparak ö?reniyor. Yaparak ö?renme, üreterek ö?renme en kal?c? ö?renme biçimi. Hem ö?renmeyi kolayla?t?r?yor hem de kal?c? oluyor. ?kinci olarak; yap?lan üretimler günlük teknoloji ile e? güdümlü oldu?u için ö?rencilerin istihdam edilebilirlikleri art?yor. Çünkü ö?renciler güncel teknolojiye göre üretim kapasiteleri ve becerilerini geli?tiriyor. Üçüncü olarak da ö?renciler döner sermaye katk?lar? ölçe?inde pay al?yorlar. Bir mesleki ve teknik Anadolu lisesi ö?rencisi asgari ücrete kadar, bir ö?retmen ise iki asgari ücrete kadar mevcut ö?retmenlik maa?? ve ders ücretlerinin haricinde pay alabiliyor. Bu müthi? bir imkan. Dolay?s?yla yeni sistemde üretime katk? veren, katk?s? ölçüsünde bunun kar??l???n? alm?? oluyor.
 
Ba?lang?çtaki portföyü dü?ünün, katsay? uygulamas?ndaki durumu; akademik olarak ba?ar?s?z, sosyo-ekonomik olarak alt gelir grubundaki vatanda?lar?m?z?n çocuklar?, imkanlar? s?n?rl? olan çocuklar, meslek liselerinde kümeleniyordu. Bu durumu üretimle e?le?tirdi?iniz zaman, art?k bu çocuklar para almaya ba?lad?lar, ceplerine para girmeye ba?lad?. Biz, 200 milyonluk üretim band?n? 2021 y?l?nda 1 milyar 162 milyona ç?kard?k. Yakla??k 6 katl?k bir art??tan söz ediyorum. 2021 y?l?nda katk? paylar? olarak ö?rencilerimize yakla??k 50 milyon, ö?retmenlerimize de 110 milyona yak?n para da??tt?k. Böylece ö?rencilerimizin bir taraftan üretimden haz almas?, ö?renmeyi peki?tirmesi, meslek e?itimiyle ilgili güncel geli?meleri takip edebilmesi, ayn? zamanda da okurken cebine harçl?k girmesi, kendi ihtiyaçlar?n? kendilerinin giderebilmesi, emekle hakkaniyetli bir ili?ki kurabilmeleri ve ailelerine yard?mc? olabilmeleri gibi birçok olumlu etki yaratt?k. Bu, ayn? zamanda toplumda mesleki e?itime bak??? da de?i?tirdi. Öyle okullar?m?z var ki ö?renciler 4-5 bin lira para kazanabiliyorlar. Asgari ücretin bile üzerinde para kazan?lan alanlar var. Bunlar hem ö?rencilerimizin mesleki e?itimi alg?lamas? hem de ailelerin, çevrenin alg?lamas? aç?s?ndan çok önemli hadiseler.
 
Soru: Mesleki e?itimin üretime katk?s? nedir?
Özer: ?? gücü piyasas?n?n temsilcileriyle yapt???m?z yönetim modelindeki de?i?iklik, ayn? zamanda üretim kapasitesindeki h?zl? art??, bir taraftan mesleki e?itimin kendine güvenini, "Ben yapabilirim, ben toplumda ihtiyaç duyulan insan kayna??n?n yerini alabildi?im gibi, toplumun ihtiyaç duydu?u malzemeler ve enstrümanlar da üretebilirim" ?eklindeki alg?y? peki?tirdi. E? zamanl? olarak bu süreç Kovid-19 dönemine denk geldi. Kovid-19 sürecinde toplumun acil ihtiyaç duydu?u maske, dezenfektan, yüz koruyucu siperlik, maske makinas?, solunum cihaz?, h?zl? antijen kiti gibi sa?l?k sektörünün ve vatanda?lar?m?z?n acilen ula?mas? gereken malzemelerin tedarikinde müthi? bir fonksiyon icra etti.
 
O günleri hat?rlay?n, ülkelerin bu malzemelere eri?imde çok s?k?nt? çekti?i dönemlerdi. Bu süreçte tüm dünya ?unu gördü: Üretemedi?iniz zaman sat?n alamayabilirsiniz. Yani paran?z?n olmas? her üretilen ?eyi sat?n alabilece?inizi garantilemiyor. Meslek liselerimizin Kovid-19 sürecindeki performans?, Cumhurba?kan?'m?z?n s?kl?kla dile getirdi?i "yerli ve milli üretimin" orta ö?retim seviyesinde ne kadar güçlü bir ?ekilde alt?n?n dolduruldu?unu göstermesi bak?m?ndan çok büyük bir örnek te?kil etti.
 
Soru: Mesleki e?itimde fikri mülkiyeti ve markala?may? özellikle vurguluyorsunuz. Fikri mülkiyet dü?üncesinin arkas?nda yatan motivasyon nedir?
Özer: Biz oradaki süreci fikri mülkiyetle taçland?rd?k. Mesela Bakanl???m?z?n bu patent, faydal? model, marka ve tasar?mla ilgili bir kültürü yoktu. Sembolik, fen liselerinde, bilim-sanat merkezlerinde, çocuklar?m?z?n ve baz? gayretli ö?retmenlerimizin bireysel çabalar?yla tesciller al?n?yordu ama Bakanl?k düzeyinde bir kültür yoktu. Biz mesleki e?itimdeki bu üretim kapasitesinin artmas?n? hemen burayla ili?kilendirdik. Türk Patent ve Marka Kurumu ile bir i? birli?i modeline gittik. Dedik ki, öncelikle tüm il müdürlerimize, mesleki e?itimden sorumlu ?ube müdürlerimize, ö?retmen ve ö?rencilerimize fikri mülkiyet kültürü verelim. Bu çok kritik bir ?ey. Bizim en büyük sermayemiz be?eri sermayemizdir. Bu be?eri sermayenin ?ekillendi?i ortaö?retim, temel e?itimde bu kültür olmazsa, bir anda yüksek ö?retimde bunun ortaya ç?kmas? mümkün de?il. Zaten e?itime sistemik bir ?ekilde bakt???n?z zaman birbirini beslemesi laz?m. Bununla ilgili bir çal??ma ba?latt?k. Çok h?zl? ?ekilde i? birli?ine gittik ve k?sa süre içerisinde MEB sadece mesleki e?itimde de?il, bilim-sanat merkezlerinde, fen liselerinde, özel e?itim okullar?nda çok ciddi bir fikri mülkiyet kültürü yayg?nla?t?rmaya ba?lad?.
 
MEB, son 10 y?lda -bizim eri?ebildi?imiz veriler o ?ekilde- y?ll?k ortalama 2,9-3 tane fikri mülkiyet tescili al?rken, 2022 y?l?nda 7 bin 200 tescil ald?. Daha 2022'nin ortas?nday?z. 7 bin 200, müthi? bir rakam ve ilk defa mesleki e?itim sadece tescil almad?, tescil alm?? oldu?u 74 tane ürünün de ticarile?mesiyle ilgili çok önemli bir ad?m att?. Mesleki e?itimin nereden nereye do?ru evirildi?ine bak?n. Ama bunlar tek ba??na tek bir ad?mla de?il, birden fazla, e? zamanl? at?lan ad?mlarla gerçekle?tirilen ?eyler. Üretim süreci artt?. Üretti?i ürünlere ihtiyaç duyan sadece iç piyasa de?il, yurt d???na da ihracat yapmaya ba?lad? Türkiye. Maske ihracat?n? yapt?, ??rnak'ta ?al ?apik kuma??n? ihraç ettiler. Geçen gün ?stanbul'da bir okulumuz bir temizlik malzemesiyle ilgili Portekiz'e ihracat yapt?, t?r u?urlamas? yapt?k. Art?k meslek lisesi ö?rencileri sadece e?itim alm?yorlar, üretim, inovasyon ve ticarile?tirme boyutlar?n? da ö?reniyorlar.
 
Soru: Mesleki e?itimde payda?larla i? birli?inde nas?l bir model izleniyor?
Özer: Bizim e?itim-ö?retim ile istihdam ili?kisini güçlendirirken istedi?imiz ?u idi: Türkiye'nin tüm kazan?mlar?n? tüm müktesebat?n? tek bir noktaya teksif edebilme becerimizi gösterebilmek. Yani mesleki e?itim tek ba??na MEB'in i?i de?il çünkü her alan?n ilgili bir payda?? var. Turizm sektöründe Kültür ve Turizm Bakanl??? var. Tar?mla ilgili sektörlerde Tar?m ve Orman Bakanl??? var. Biz tüm alanlarla ilgili birikimi mesleki e?itimle birle?tirmeye çal??t?k. Niye ?stanbul Teknik Üniversitesi ile sonras?nda Y?ld?z Teknik Üniversitesi ile bir i? birli?i yapt?k? Çünkü bu iki üniversite, Türkiye'de mühendisli?in en köklü kurulu?lar? aras?nda yer al?yor.
 
Biz e?itim, üretim ve istihdam süreçlerini e?itim süreciyle derç edelim istedik. MEB olarak ilgili tüm payda?lar?, üretim k?sm?n? i? gücü piyasas?yla ba?lant?l? ?ekilde, istihdam? ise i? gücü piyasas?n?n temsilcileri üzerinden aktif olarak sürece dahil etmek istedik. Bu anlamda kamu kurum kurulu?lar?n?n hepsiyle hemen hemen i? birli?i yapt?k; ASELSAN'dan Teknopark'a, bakanl?klara kadar i? birli?i yapt?k. Türkiye Odalar ve Borsalar Birli?i ile "81 ?lde 81 Mesleki Teknik Anadolu Lisesi" sürecini ba?latt?k. Bu rakam yüzleri geçti. ?stanbul Sanayi Odas? ile i? birli?i yapt?k. Çok ciddi rakamlara ula?t?k ve son görü?tü?ümüzde art?k ?stanbul'daki tüm meslek liselerini içerecek ?ekilde bir i? birli?ine gidece?iz. Sembolik bir okul ve i? birli?i de?il, sektörün tüm temsilcilerinin aktif olarak okullarda yer ald???, kendilerinin ihtiyaç duydu?u insan kayna??n?, hangi becerilere gerek duyuyorsa o ?ekilde yeti?tirebilece?i bir mesleki e?itim evresine do?ru ta??ma yolunda çok h?zl? ad?mlarla ilerliyoruz.
 
Soru: Mesleki E?itim Merkezleri'nde ne gibi at?l?mlar söz konusu?
Özer: Bildi?iniz gibi Türkiye'de mesleki e?itim iki alanda, iki dalda ilerliyor. Birincisi; mesleki ve teknik Anadolu liseleri, ikincisi de Mesleki E?itim Merkezleri. Mesleki E?itim Merkezleri, bizdeki geleneksel Ahilik te?kilat?ndan gelen, fütüvvet ahlak?ndan kaynaklanan, onun derç edildi?i, ç?rakl?k, kalfal?k, ustal?k e?itiminin oldu?u, ayn? zamanda Almanya'daki ikili (dual) mesleki e?itimin de kar??l??? olan bir yap?. Niye? Çünkü ö?renciler haftada bir gün okula gidiyor, geriye kalan tüm günlerde, haftan?n 4-5 günü reel i? ortam?nda, i?letmede, firmalarda çal???yor ve e?itim al?yorlar. Yani hem okul temelli hem i?letme temelli e?itimin ayn? anda bir e?itim sistemine derç edildi?i bir e?itim sistemi ve çok ba?ar?l?. Bu Mesleki E?itim Merkezleri'ndeki istihdam oran? mesleki ve teknik Anadolu liselerindeki istihdam oran?ndan çok daha yüksek. Yüzde 88 civar?nda, çok ba?ar?l? bir model.
 
Soru: Mesleki E?itim Merkezleri'nin ba?ar?s?n? art?rmak için nas?l bir model geli?tirildi?
Özer: Mesleki E?itim Merkezleri kapasite olarak istenilen performansta de?il. Özellikle genç i?sizli?ini azaltmayla ilgili çok ciddi enstrüman sa?lamas?na ra?men aktif olarak verimli ?ekilde kullan?lamad???n? gördük. Bunun için att???m?z iki tane önemli ad?m oldu. Birincisi; bu okullar 4 y?ll?k e?itim vermesine ra?men ö?renciler lise diplomas?na eri?emiyorlard?. Yani aç?k ö?retime girmeleri, kay?t yapt?rmalar? gerekiyordu. Esnek bir model gerçekle?tirdik ve okurken, haftada bir gün okula gelirken o dersleri de alabilece?i bir mekanizma kurduk ve lise diplomas?na eri?imlerini art?rd?k, kolayla?t?rd?k. Bu ad?m, 87-90 bin civar?nda olan ç?rak, kalfa, usta say?s?n? 159 binlere ula?t?rd? ama yine istedi?imiz gibi ilerlemedi. Çünkü özellikle küçük ve orta ölçekli i?letmelerin gerçekten çok ciddi ç?rak, kalfa ve usta ihtiyac? var. Hat?rlarsan?z Türkiye'de "arad???m ç?ra?? bulam?yorum", "kalfa bulam?yorum" retori?i çok yayg?nd?. Daha sonra Mesleki E?itim Merkezleri'nin hem i? gücü piyasas? hem de oraya giden insanlar için cazip olabilece?i bir mekanizman?n yasal dayanaklar?n? olu?turduk. 25 Aral?k 2021'de 3308 say?l? Mesleki E?itim Kanunu'nda çok radikal iki de?i?iklik yapt?k.
 
Soru: Mesleki E?itim Kanunu'ndaki de?i?ikliklerin kapsam? nedir?
Özer: Birincisi; 3308 say?l? Mesleki E?itim Kanunu kapsam?nda, Mesleki E?itim Merkezleri'ne devam eden ö?rencilerin her ay ald?klar? asgari ücretin yüzde 30'u büyük oranda i?veren taraf?ndan ödeniyordu. Bu ödenen miktar?n tamam?n? devlet olarak üzerimize ald?k. Art?k i?verenin üzerinde bu süreçlerden dolay? maddi olarak hiçbir yük bulunmuyor. Tüm yük art?k devletin üzerinde.
 
?kincisi; önceki sistemde üçüncü y?l?n sonunda ba?ar?l? olup kalfa olan ö?renciler asgari ücretin yüzde 30'unu almaya devam ediyordu. Bu noktada ise ö?renci ç?rakl?ktan kalfal??a geçti?i için ücreti de?i?tirdik, yüzde 50'ye ç?kard?k, asgari ücretin yüzde 50'sine. Yani ?u anda Mesleki E?itim Merkezi'ne ba?layan bir ö?renci her ay asgari ücretin yüzde 30'u kadar ücret al?yor. Her ay bunun tamam?n? devlet veriyor. Ö?renci üçüncü y?l?n sonunda ise asgari ücretin yar?s? kadar ücret al?yor. Bunun da tamam?n? devlet veriyor. Ayr?ca tüm ö?renciler i? kazalar?na ve meslek hastal?klar?na kar?? devlet taraf?ndan sigortalan?yor.
 
?imdi i?veren olarak dü?ünün: "Ya ben ç?rak alaca??m ve tüm masraf? devlet verecek. Devletin benden istedi?i ?ey nedir? O ç?ra??n MEB'in çerçevesini çizmi? oldu?u müfredatla çok iyi yeti?mesini sa?lamak." ?imdi siz istemez misiniz ç?rak almak? Bir usta ö?reticinin ba??nda 12 tane ç?rak varken bunu da 40'a ç?kartt?k. Bunun, reklam yapmadan sahada h?zl? bir ?ekilde yay?ld???n? gördük. Gördük ki gerçekten sa?l?kl?, herkes için cazip bir model olu?turdu?unuz zaman, çok fazla reklam yapman?za gerek yok. H?zl? bir ?ekilde herkes fark?na var?yor at?lan ad?mlar?n.
 
Soru: Kanun de?i?ikli?inin etkilerini gözlemledi?inizde nas?l bir de?i?im söz konusu?
Özer: Biraz önce bahsetti?im 159 bin ö?renci say?s?, bu kanun de?i?ikli?inden sonra bugün itibar?yla 520 bine ula?t?. Yani, 5 ay gibi bir sürede 3 kat? bir art?? oldu tüm Türkiye'de. Çok ciddi ?ekilde insanlar?n art?k Mesleki E?itim Merkezleri'ne kay?t yapt?rd???n? görüyoruz. Buradaki en büyük avantajlardan birisi Mesleki E?itim Merkezleri'ne kay?t yapt?rmak için ya? s?n?rlamas?n?n olmamas?. Ortaokul mezunu olmak yeterli. 20 ya??ndaki bir vatanda??m?z da Mesleki E?itim Merkezleri'nden yararlanabilir, 25 ya??ndaki, 30 ya??ndaki ki?iler de yararlanabilir. ?unu görmek çok güzel; Mesleki E?itim Merkezleri'ne gelen ki?ilerin yüzde 50'den fazlas? 18 ya? üzeri. Tam istedi?imiz gibi kurdu?umuz sistemin Türkiye'deki genç i?sizli?i azaltmak, istihdam kapasitesini güçlendirmekle ilgili ne kadar güçlü bir mekanizma oldu?unu k?sa sürede görmü? olduk.
 
?kinci önemli nokta ise ?u; kad?nlar?n, kad?nlar?m?z?n bu e?itim türüne ra?beti artt?. Daha önceki y?llarda kad?nlar?m?z?n mesleki e?itime kat?l?m? 25 bin band?nda iken bugün 100 binin üzerine ç?kt?. 2022'nin sonlar?na kadar Cumhurba?kan?'m?z?n aç?klad??? gibi bir milyon gencimizi, erke?imizi, kad?n?m?z?, Mesleki E?itim Merkezleri ile bulu?turmay? hedefliyoruz. ?ki ay içerisindeki hedefimiz de 750 bin band?na ula?mak.
 
Soru: Mesleki e?itim merkezindeki ö?renciler ile i? veren birbirini bulabiliyor mu? ?? arayan ö?renci ve eleman arayan i?veren birbiriyle nas?l ileti?im sa?l?yor?
Özer: ?imdi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli?i, ?stanbul Ticaret Odas?, ?stanbul Sanayi Odas?, Ankara Ticaret Odas? ve Ankara Sanayi Odas?, tüm sektör temsilcilerini kullanarak bir yaz?l?m yapt?k, in?allah yak?nda payla?aca??z. Art?k bir ö?renci kay?t yapt??? zaman kay?t bilgileri ve istedi?i i?letme alanlar? o sisteme dü?ecek. Türkiye Odalar ve Borsalar Birli?i ve onun tüm odalar?, borsa ba?kanl?klar?, ticaret-sanayi odalar?, hepsi, o illerde, o gençlerin e?itim alabilecekleri i?letmeleri hemen bulup sisteme i?leyecekler ve dolay?s?yla süreci art?k biz o temsilcilerle birlikte yönetece?iz. ?n?allah 2022'nin sonunda 1 milyon gencimizin Mesleki E?itim Merkezleri'nde bulundu?unu kamuoyuna duyurman?n da mutlulu?unu ya?ayaca??z.
 
Art?k i?letmeler, i?verenler "Bu benim için çok iyi bir mekanizma, ben ç?rak bulay?m." diyor ve ç?rak bulmak için u?ra??yor. Genç de "Böyle bir mekanizma var, ben bundan yararlanay?m." diyor. Dolay?s?yla i?leyi?, MEB'den e?itim almak isteyenle, ona e?itim vermek isteyen ve istihdam etmek isteyen birimler aras?nda dönmeye ba?l?yor. ?u anda farkl? illerimizdeki sektör temsilcileri, bildi?iniz gibi ç?rak alabilmesi için usta ö?retici olmas? laz?m, usta ö?retici temin etmeye çal???yor. O aç???n? kapatmaya çal???yor ki bu imkandan yararlanabilsin. Tabii biz gitti?imiz her yerde, her platformda, medyada sürekli bu imkanlar? vatanda?lar?m?za anlatmaya çal???yoruz. Tüm arkada?lar?m?z illerde, özellikle odalarla, oda ba?kanl?klar?yla, kendileri için bu imkan?n ne kadar k?ymetli oldu?unu, ne kadar önemli f?rsatlar sundu?unu anlatmaya çal???yor.
 
Soru: Mesleki e?itimde at?lan bu ad?mlar?n Türkiye'de istihdama katk?s? ne olacak?
Özer: Zaten süreç bizim öngörümüzün, beklentimizin çok ötesinde h?zla ilerliyor. Bu da asl?nda art?k payda?lar?n fark?nda oldu?unu ve kendi eksikliklerini gidererek sürece aktif olarak kat?lmak için çabalad?klar?n? gösteriyor. Ben, 2022'nin sonuna kadar bu anlamda çok büyük bir at?l?m olaca??n?, bunun Türkiye'deki genç i?sizli?inin azalt?lmas?nda çok önemli bir katk? sunaca??n? dü?ünüyorum. Sonraki a?amalarda sadece i?gücü piyasas?n?n ihtiyac? olan de?il, yurt d???na da bu alanlarla ilgili ihtiyaç olan yerlerde, mesela kaynakç?l?kla ilgili kendi ihtiyac?m?z? kar??lad?ktan sonra belki yurt d???na da kaynakç? ihraç edece?iz ve bunlar?n cari aç???n kapanmas?na çok k?ymetli katk?lar? olacak.
 
Soru: Mesleki e?itim alan?ndaki yeniliklerden biri olan uluslararas? mesleki ve teknik Anadolu liseleri ile ne hedefleniyor?
Özer: Mesleki e?itimle ilgili tüm bu geli?meleri biraz daha farkl? bir boyuta ta??yabilmek ve özellikle gönül co?rafyam?z Balkanlar'daki insanlar?m?z?n da bu süreçlerden aktif olarak yararlanmalar? için Türkiye'de 7 tane uluslararas? mesleki ve teknik Anadolu lisesi kurduk. Kültür ve Turizm Bakanl??? ile birlikte süreçleri yönetme üzerine de bir i? birli?i protokolü yapt?k. Burada aktif kurum Yurtd??? Türkler ve Akraba Topluluklar Ba?kanl???m?z olacak. Bu sene ilk defa her okula 10 tane olmak üzere 70 tane uluslararas? ö?renci alaca??z. Türkiye Cumhuriyeti olarak bu gençlerin Türkiye'yi tan?malar?n?, kültürel olarak bu atmosferi ya?amalar?n? ve ülkelerinin mesleki anlamda insan kayna?? ihtiyac?n? kar??lamalar?n? sa?layaca??z.