Türkiye bor sat???nda rekor k?rd?

Dünya bor piyasas?n?n yüzde 62'sine sahip olan Türkiye'de bor madeninden daha fazla katma de?er elde etmek için at?lacak ad?mlar, üretimden pazarlamaya, tedarikten ara?t?rma-geli?tirmeye (Ar-Ge) kadar tüm konular? hem akademik hem de sektör gözüyle ele alan 2. Bor Çal??tay?, Eti Maden Genel Müdürlü?ü'nün ev sahipli?inde gerçekle?tirildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan? Fatih Dönmez burada yapt??? konu?mada, Türkiye'nin bor üretiminde ve ihracat?nda lider ülke oldu?unu belirterek, “Biliyorum bu cümleyi daha önce defalarca duydunuz. Hocalar?m?z akademik çal??malar?nda, sektör temsilcilerimiz raporlar?nda bu cümleye defalarca yer verdi. Sadece üretmek ve ihraç etmek bir ürün için yeterli mi? Elbette de?il. Ürünü zenginle?tiren, ona de?er katan, onu di?erlerinden ay?ran en önemli ?ey asl?nda üretim öncesinde Ar-Ge ile inovasyonla ba?l?yor” dedi.

“Türkiye, art?k teknolojiyi tüketen de?il, üreten ülke olma s?n?f?na geçiyor”

Bakan Dönmez, bor cevherini bor karbüre, ferrobora, lityuma dönü?türen ?eyin teknoloji alan?nda belirledikleri de?i?im ve dönü?üm hedefi oldu?unu ifade ederek, “Asl?nda sadece bor da de?il, enerjide ve di?er bütün alanlarda Türkiye, art?k teknolojiyi tüketen de?il, üreten ülke olma s?n?f?na geçiyor. Dünyadaki rekabet bir zamanlar daha fazla üretim üzerindeydi, ?imdi ise teknoloji geli?tirme üzerine” diye konu?tu.

“Türkiye Yüzy?l? borun ve bor teknolojilerinin yüzy?l? olacak”

Bakan Dönmez, daha fazla üretimin neden oldu?u sorunlarla bugün daha fazla yüz yüze geldiklerini aktararak, “?klim de?i?ikli?i, kurakla?ma, afetler ba?ta olmak üzere dünya, bugün her zamankinden daha fazla krizle kar?? kar??ya. Bu durumu çözecek en önemli faktör ak?ll? ve sorumlu üretim anlay???d?r. Bu nedenle yerli ve milli teknolojiyi üretmek, geli?tirmek ve ihraç etmek zorunday?z. Türkiye Yüzy?l?, madencili?in yüzy?l? olacak. Türkiye Yüzy?l? borun ve bor teknolojilerinin yüzy?l? olacak. Uç ürün üretimi ve ticaretine öncelik verdi?imiz bir dönem olacak” de?erlendirmesini yapt?.

“Eti Maden kendi rekorunu k?rarak, 2 milyon 650 bin ton rafine bor sat??? ile ülkemize 1 milyar 300 milyon dolar kazanç sa?lam??t?r”

Dönmez, Eti Maden'in geçti?imiz y?l bor cevherlerini katma de?eri yüksek ürünlere dönü?türerek 2 milyon 630 ton rafine bor sat???yla rekor k?rd???n? hat?rlatarak, “Bu rekor da ülkemize 1 milyar 30 milyon dolar kazand?rm??t?. Bu y?l kendi rekorunu k?ran Eti Maden, yüzde 95 kapasiteyle çal??arak tam 2 milyon 650 bin ton rafine bor sat??? yaparak ülkemize 1 milyar 300 milyon dolar kazanç sa?lam??t?r. Eme?i geçen tüm çal??anlar?ma bakanl???m?z ad?na ?ükranlar?m? sunuyorum. ?n?allah Eti Maden Cumhuriyetimizin yüzüncü y?l?nda da yeni bir rekorla bu rakamlar? da a?acakt?r” ifadelerini kulland?.

“2023'ün ilk ay?nda bin ton kapasiteli bor karbür tesisimizi devreye al?yoruz”

Bakan Dönmez, Eti Maden'in katma de?erli bor sat??? konusunda öncü ve örnek bir kurulu? oldu?unu belirterek, ?unlar? söyledi:

“Borda uç ürün odakl? yeni stratejimizle bor karbür, ferrobor ve lityum tesislerimizi hayata geçirdik. 2023'ün ilk ay?nda bin ton kapasiteli bor karbür tesisimizi Band?rma'da devreye alaca??z. 3 y?l önce temelini atm??t?k. Pandemi döneminde tedarik s?k?nt?s?na ra?men tesisimizin in?as? yava?lasa da durmad?. Biliyorsunuz o dönemde yurt d???ndan bir parça getirmek bile neredeyse imkans?zd?. Hamdolsun art?k tesisimizi açacak a?amaya geldik. Milli savunma alan?nda ve yurt d??? piyasalarda oldukça önemli olan, a??nmaya dayan?kl? makine parçalar?n?n üretiminde ve nükleer santrallerde kullan?lan bor karbürün art?k yeni adresi Türkiye olacak. Kütahya Emet'te 5 bin ton üretim kapasiteli yeni bor karbür tesisinin projesine de ba?l?yoruz.”

“K?rka'daki lityum karbonat tesisinin temelini en k?sa zamanda ataca??z”

2023 Ocak ay?nda y?ll?k 600 ton üretim yapacak K?rka'daki lityum karbonat tesisinin ihalesini gerçekle?tireceklerini kaydeden Bakan Dönmez, “En k?sa zamanda da in?allah tesisimizin temelini ataca??z. ?lerleyen zamanlarda Band?rma'da y?ll?k 100 ton üretecek ikinci lityum karbonat tesisimizin temelini ataca??z. Böylece her iki tesisimizde y?ll?k 700 tonluk lityum üreterek, Türkiye'nin lityum ihtiyac?n?n yüzde 50'sini yurt içinde, Eti Maden'in tesislerinde üretece?iz” dedi.

“Nadir toprak elementi rezervlerini i?leyecek pilot tesisi 2023'ün ?ubat ay?nda devreye alaca??z”

Bakan Dönmez, Beylikova'da ilk etapta y?ll?k bin 200 ton cevher i?leyecek bir pilot tesis kuracaklar? bilgisini vererek, “Tesisimizi in?allah 2023'ün ?ubat'?nda bitirip devreye alaca??z. Buradaki Ar-Ge çal??malar?n? tamamlad?ktan sonra da endüstriyel üretim tesisinin in?aat?na h?zla ba?layaca??z. Endüstriyel tesis tam kapasiteye ula?t???nda y?ll?k 570 bin ton cevher i?leyece?iz” diye konu?tu.

Eski?ehir'in Beylikova ilçesinde 694 milyon ton nadir toprak elementi rezervi ke?fedilmi?ti. 17 farkl? toprak elementinin bulundu?u rezerv, dünyada Çin'in 800 milyon tonluk rezervinin ard?ndan ikinci en büyük rezerv olarak kayda geçmi?ti. Nadir toprak elementleri, fiber optikten uydu haberle?mesine, ak?ll? füzelerden yak?t hücrelerine kadar 20'den fazla alanda kullan?l?yor.

“2023'te cumhuriyet tarihimizin en büyük projelerini devreye alaca??z”

2023'ün hem enerjide hem de madencilikte önemli ba?ar?lara imza at?lan bir y?l olaca??n? ifade eden Bakan Dönmez, “Cumhuriyetimizin yüzüncü y?l?nda Karadeniz gaz?, Akkuyu Nükleer Enerji Santrali, Tuz Gölü Do?al Gaz Depolama Tesisi, ferrobor ve bor karbür tesisimiz ba?ta olmak üzere cumhuriyet tarihimizin en büyük projelerini devreye alaca??z. Karadeniz'de yeni ke?if ve de?erlemeyle 710 milyar metreküpe ula?an yerli gaz?m?z?n miktar?n? art?rmak için yeni sondajlar yapaca??z. Akkuyu'nun ilk reaktörünü in?allah devreye alarak enerji sepetimizi çe?itlendirece?iz. Tuz Gölü Do?al Gaz Depolama Tesisimizin geni?letme faz?yla arz güvenli?imizin esnekli?ini art?raca??z” ifadelerine yer verdi.

“Uzun bir süredir konu?ulan gaz merkezi konusunda da ilk ad?mlar?m?z? in?allah 2023'te ataca??z”

Bor karbür ve ferrobor tesisinin aç?l???yla Türkiye'nin bor alan?ndaki a??rl???n?n artaca??n? belirten Bakan Dönmez, “Uzun bir süredir konu?ulan gaz merkezi konusunda da ilk ad?mlar?m?z? in?allah 2023'te ataca??z. Bu konudaki yol haritam?z? kamuoyuyla payla?aca??z. Üretimden ticarete kadar her de?er zincirinde Türkiye'yi gerçek bir do?al gaz merkezi haline getirece?iz in?allah” dedi.

Konu?malar?n ard?ndan Eti Maden Genel Müdürü Kele?er, 2. Bor Çal??tay? an?s?na Bakan Dönmez'e üzerinde boru temsilen “göz bebe?imiz” yaz?l? bir tablo hediye etti. Daha sonra Eti Maden ve F?GES Mühendislik i? birli?inde üretilen Olo Mobility marka e-skuter tan?t?ld?. Yüzde yüz yerli olan söz konusu e-skuter, bor at?klar?ndan üretilen lityum pil ile çal???yor.

Çal??tay, verilen kahve aras?n?n ard?ndan gündem konu?malar? ile devam etti. Çal??taya Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan? Fatih Dönmez, Eti Maden Genel Müdürü Serkan Kele?er, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Ara?t?rma Kurumu (TENMAK) Ba?kan? Abdulkadir Bal?kç? ve çok say?da akademisyen ile sektör temsilcisi kat?ld?.

Mustafa Cenik - Mert Cerraho?lu