YEN? MÜFREDATTA FEN B?L?MLER? DERSLER? "B?L?MSEL KE??F" ODAKLI KURGULANDI

Türkiye Yüzy?l? Maarif Modeli'nde, yeni tasarlanan fen bilimlerine yönelik derslerde, ö?rencilerin kar??la?t??? problemleri fark edebilmesi, kararlar vermesi ve hayata yönelik faaliyetlerini bu kararlar ba?lam?nda düzenlemesine yönelik deneyim kazanmalar?n? desteklemek üzere olu?turuldu.

Bu deneyimleri kazand?rmak için fen ö?retimi sürecinde ö?rencilerin günlük hayattaki olaylar? ve olgular? fen kavramlar?yla anlamland?r?rken bilimsel becerileri uygun ve etkili bir ?ekilde kullanmalar? hedeflendi.

Bilimsel gözlem, hipotez olu?turma, deney yapma, alan becerileri aras?nda

Ö?rencilerden bilimsel ara?t?rma süreçlerini yürütebilme ve de?erlendirebilme, elde edilen kan?tlar? analiz edebilme, yorumlayabilme ve sonuçlar? farkl? gösterim biçimleri ile temsil edebilme becerisine sahip olmalar? için yeni müfredatta 13 farkl? fen bilimleri alan becerisi tan?mland?.

Fen bilimleri alan becerileri, bilimsel gözlem, s?n?fland?rma, bilimsel gözleme dayal? tahmin, bilimsel veriye dayal? tahmin, operasyonel tan?mlama, hipotez olu?turma, deney yapma, bilimsel ç?kar?m yapma, bilimsel model olu?turma, tümevar?ma dayal? ak?l yürütme, tümdengelime dayal? ak?l yürütme, kan?t kullanma ve bilimsel sorgulama olarak s?raland?.

Bu alan becerilerinin tamam? birbiriyle ili?kilendirildi, baz? beceriler ise birden fazla beceriyi kapsayacak biçimde yap?land?r?ld?.

Becerilerle bütünle?tirilmi? zengin içerikler sunularak fen bilimleri ile ilgili kariyer bilinci geli?tirilmesi de hedeflendi. Ö?retme-ö?renme uygulamalar?nda de?erler, di?er beceriler ve programlar aras? ili?kilerle bütünle?tirilerek aç?k bir ?ekilde yer ald?.

 Disiplinleraras? ili?kiler

Bilim, teknoloji, mühendislik ve tasar?m temelli olarak becerileri birbirleriyle bütünle?tiren ö?renme ç?kt?lar?na yer verildi.

Ö?renme ya?ant?lar?nda alan becerileri, kavramsal beceriler, sosyal-duygusal beceriler, okuryazarl?k becerileri ve de?erler e?itimini bütünle?tiren nitelikli fen ö?retimi anlay??? benimsendi.

Bu süreçte ö?rencilerin kendilerini ve çevrelerindeki dünyay? ke?fedip anlamland?rmalar? ve kendilerinin de çevrenin parças? oldu?unun fark?nda olmalar?n? sa?lamak için disiplinler aras? ve disiplinler üstü fen ö?retimi planland?.

Veriye dayal? karar vererek bilimsel bak?? aç?s? geli?tirmeleri hedeflendi

Ö?rencilerin bilimin geli?iminde dijital dönü?ümün fark?nda olmalar?, de?i?en teknolojiye uyum sa?lamalar? ve teknolojiyi çevre bilinci ile etkin kullanmalar? hedeflendi; ya?ad?klar? çevreye ve kar??la?t?klar? olaylara ve durumlara bilimsel bak?? aç?s?n? merkeze alarak veriye dayal? karar vermeleri amaçland?.

Çevreyle ilgili problemleri anlama, çevre dostu çözümler geli?tirme ve gelecek nesillere daha ya?anabilir bir dünya b?rakma bilinci kazand?rmalar?n? sa?lamak amac?yla fen bilimleri ö?retim program?na, uluslararas? programlarla uyum gözetilerek "çevre" ile ilgili konular eklendi.

Müfredatla küresel sorunlara kar?? daha bilinçli ve etkili çözümler üretebilen, bilimsel geli?melere h?zl? uyum sa?layabilen bireyler yeti?tirilmesi amaçland?.

Programda, tekrarlardan uzak kalarak içerikte sadele?tirmeye gidildi. Ö?rencilere bütünle?ik becerilerin kazand?r?lmas? hedeflendi. Ölçme de?erlendirme uygulamalar?nda süreç temelli yöntemlere a??rl?k verildi.

Türk-?slam bilim insanlar?na vurgu

Yeni müfredatta bilimin do?as?n? anlama, bilim ve bilim insanlar?n?n temel özelliklerini kavrama ve bilgi kaynaklar?n?n güvenilirli?ini sorgulamaya yönelik konulara yer verildi.

Bilimsel bilgiyi evrensel ahlak, milli ve kültürel de?erlerle bütünle?tirmek amac?yla, programda Türk ?slam bilim insanlar?na da her kademede yer verildi. Böylece ö?rencilerin millî kimlik bilinci ve kültürel de?erlerine ba?l?l?klar?n?n güçlendirilmesi amaçland?.

Ö?rencilerin böylece bilim tarihinden örneklerle bilimin "kültürlerin ortak çabas?" sonucu üretildi?ini fark etmesi ve Türk-?slam bilim insanlar?n?n bilim dünyas?na katk?lar?n? ke?fetmesine yönelik beceriler tasarland?.

Dolay?s?yla bilimsel bilgiyi evrensel ahlak, millî ve kültürel de?erlerle bütünle?tiren bilim e?itimi anlay??? oda?a al?nd?.

Müfredata, "bilimsel ke?if yolculu?u" ve "sürdürülebilir ?ehirler ve topluluklar" ve "topra?? tan?yorum, tar?m? ke?fediyorum" üniteleri eklendi.

Güncel teknolojik ve bilimsel geli?meler kimya müfredat?nda

Liselerde okutulacak Türkiye Yüzy?l? Maarif Modeli kimya dersi ö?retim program?nda, mevcut ö?retim program?ndaki sarmal yakla??mdan kaynaklanan tekrar eden içerikler sadele?tirildi.

Ö?rencilerin beceri geli?imine olanak tan?mak amac?yla içerikteki baz? detaylar üniversite e?itimine b?rak?ld?. Tüm s?n?f seviyelerinde becerilerde çe?itlilik sa?land?. S?n?f düzeyine uygun olarak becerilerde a?amal? olarak üst düzeye geçi?ler gerçekle?tirildi. Yatayda ve dikeyde programlar aras? ve beceriler aras? ili?kilendirmeler kuruldu.

Kimya dersi ö?retim program?, beceri temelli bir program olarak tasarland?. Programda fen alan?na özgü beceriler ve kavramsal becerilerin sosyal duygusal ö?renme becerileri, de?erler, e?ilimler ve okuryazarl?k becerileri ile desteklendi?i bütüncül bir yakla??m benimsendi.

Tematik yakla??mla yap?land?r?lan kimya dersi ö?retim program?, "etkile?im, çe?itlilik ve sürdürülebilirlik" olmak üzere 3 temadan olu?turuldu.

Programda sürdürülebilir kalk?nman?n hedefleri ve ye?il kimya ilkeleri temel al?nd?. Ö?renme ya?ant?lar?nda at?klar?n de?erlendirilmesine, kimyasal yerine günlük ya?amdan alternatiflerin tercih edilmesine, toksik olmayan malzemelerin kullan?m?na ve mikro ölçekli deneylerin tasarlanmas?na özen gösterildi.

Tüm içerikte kimyan?n makro, alt mikro ve sembolik gösterimlerinin birlikteli?i sa?land?. Nanoteknoloji etkinlikleri ve yapay zekâ uygulamalar?na s?kl?kla yer verildi.

Kimya müfredat?na, "metalik nanoparçac?klar", "metal, ala??m ve metalik nanoparçac?klar?n çevresel etkileri, ye?il kimyan?n at?k önleme ilkesi", "makro ve mikro ölçekli deneyler, atmosferdeki tepkimeler ve küresel sorunlar", "maddelerin enerji kayna?? olma potansiyeli", "asidik ve bazik ürünlerin seçiminde dikkat edilmesi gerekenler", fermantasyon yöntemi ile ye?il hidrojen eldesi ve hidrojen gaz? miktar?na etki eden faktörler, nanoteknolojik ürünlerin potansiyel faydalar?, mikroplastik ve nanoplastiklerin etkileri, karbon temelli enerji kaynaklar?, boyaya duyarl? güne? pili, biyobozunur polimer gibi konular eklendi.

Fizik müfredat?nda yenilik

Lise kademelerindeki fizik müfredat?nda, millî ç?karlar ve uluslararas? i? birlikleriyle bilimde ilerlemeye ili?kin konular yer ald?.

Fizik derslerinde ise Türkiye ve dünyada bilim ve teknoloji alan?nda faaliyet gösteren kurum veya kurulu?lardan biri seçilerek burada bulunan fizik bilimi ile ili?kili ara?t?rma ve meslekler hakk?nda çe?itli metinler okunabilecek. Bu metinler üzerinden, CERN, NASA, ESA, TUA, TÜB?TAK, ASELSAN, TENMAK ve MTA gibi kurum veya kurulu?lardaki fizik bilimi üzerine ara?t?rmalar yap?lacak. Bu etkinliklerle ö?renciler, fizik biliminin ulusal ve uluslararas? düzeyde nas?l bir etki yaratt???n? ve ülkemizin bilimsel kalk?nmas?na nas?l katk? sa?lad???n? derinlemesine anlayacaklar.

Türkiye'nin millî ç?karlar? do?rultusunda geli?tirilen deniz araçlar?na, özellikle gemi ve denizalt?lara özel vurgu yap?larak, bu araçlar?n tasar?m ve yap?m süreçlerinde uygulanan fiziksel prensipler ve teknolojik yenilikler derinlemesine incelenecek. Ö?renciler, bu araçlar?n nas?l geli?tirildi?ini ve Türkiye'nin savunma sanayi ile ba?lant?l? teknolojik ilerlemeleri kavrayacaklar.

Ayr?ca, CERN ve benzeri ara?t?rma merkezlerinde yürütülen deneylerle, evreni olu?turan temel parçac?klar?n ke?fi gibi konular ele al?nacak. Bu deneylerin yer alt?nda yap?lma nedenleri, parçac?k h?zland?r?c?lar?n?n etkinli?ini art?ran çevresel ve teknik etmenler üzerinde durulacak. Bu süreçte ö?rencilere parçac?k fizi?i ve kozmoloji alan?ndaki temel kavramlar anlat?lacak ve Türkiye'nin bu alandaki katk?lar? tart???lacak.

Ö?renciler, STEM yakla??m?na uygun ara?t?rmalar yapacak, elektrikli araçlar ile Türkiye'nin de bu alandaki giri?imleri ele al?nacak.

Ö?rencilere, ayr?ca nükleer enerjinin elde edilme yöntemi, Türkiye ve di?er ülkelerdeki kullan?m?n?n yayg?nl???, ekonomiye katk?s?, avantajlar? ve dezavantajlar? ile ilgili performans görevi verilecek.

Böylece fizik müfredat?, ö?rencilere hem teorik bilgileri sa?larken hem de millî projeler ve uluslararas? i?birlikleri arac?l???yla bilimin pratik uygulamalar?n? göstererek motivasyonlar?n? ve bilimsel dü?ünce yeteneklerini art?rmay? hedeflemektedir.

Fizik dersi taslak program?nda ele al?nan mevcut ve gelecek ile ilgili bilimsel ve teknolojik geli?meler de müfredata girdi.

Bu kapsamdaki konular aras?nda, Türkiye'nin millî ç?karlar? do?rultusunda geli?tirdi?i gemi, denizalt? gibi deniz araçlar?, gelece?in enerji sistemleri, insans?z hava araçlar?, elektrikli araçlar, sismograf ile izolatör model yap?m?, depreme yönelik model yap?m?, nükleer santrallerin ülkede kullan?m?, astronotlar?n uzay bo?lu?undaki hareketleri, astronot k?yafeti tasar?m?, uçan cisim tasar?m? bulunuyor.

Biyoloji müfredat?

Lise kademelerindeki biyoloji derslerinde daha önceki programlarda birbiriyle ili?kilendirilmeyen, farkl? s?n?f düzeylerine da??t?lan ve tekrar eden konular bilimsel bütünlük gözetilerek temalar alt?nda bütüncül modele uygun olarak birle?tirildi.

Daha önce farkl? s?n?f düzeylerinde ve parçal? olarak verilen "ekosistemlerin bile?enleri ve ekolojik sürdürülebilirlik" gibi ekoloji alan?na ait konular tek bir tema alt?nda topland? ve konu bütünlü?ü sa?land?.

Temalar?n günlük ya?amla, biyoloji tarihiyle ve biyoloji alan?ndaki güncel ara?t?rma ve geli?melerle ili?kilendirilmesine özen gösterildi.

Disiplinler aras? bütünlü?ün olu?turulmas?nda co?rafya, fizik ve kimya derslerinin ortak konu ve/veya temalar?yla ili?kilendirmeler yap?ld?; biyoloji disiplininin sa?l?k, enerji ve g?da alanlar?ndaki kullan?mlar? ile ili?kileri vurguland?.

Türkiye'deki biyoçe?itlili?i olu?turan unsurlara ve Ulusal Biyolojik Çe?itlilik Veritaban? kullan?m?na yer verildi, biyoçe?itlili?in korunmas?n?n toplumsal bir görev oldu?u vurguland?.

Türkiye Yüzy?l? vizyonunun referans projeleri aras?nda yer alan "Özel Çevre Koruma Bölgesi ?lan? ile Ekosistem Koruma Projeleri" kapsam?nda "Özel Çevre Koruma Bölgesi" ilan edilen bölgelere, do?al kaynaklar?n ve biyoçe?itlili?in korunmas? için al?nan önlemlere dikkat çekildi.

Türkiye Yüzy?l? vizyonunun gerçekle?mesine katk? sa?layacak referans projeler aras?nda yer alan "S?f?r At?k Projesi" biyoloji dersi konular? aras?na ta??nd?.

Geleneksel biyoteknoloji, modern biyoteknoloji, biyoteknolojinin t?p, tar?m, endüstri, çevre ve adli t?p alanlar?ndaki uygulamalar? ve etik konular? biyoloji müfredat? içeri?inde yerini ald?.

Program?n farkl?la?t?rma bölümünde biyoteknolojinin farkl? uygulama alanlar?na yönelik STEM tabanl? tasar?m ve inovasyon projelerine yer verildi. Biyolojik verilerin toplanmas?, depolanmas?, analizi ve yorumlanmas?nda kullan?lan biyoinformatik disiplini yeni program?n biyoloji konular? aras?nda yerini ald?.