YEN? MÜFREDATTA "TAR?H" E??T?M?NDE KÖKLÜ DE????KL?K

Yeni müfredatla birlikte, liselerde haftada iki ders saati olarak okutulan tarih dersi program?nda, insan? ve onun faaliyetlerini "geçmi?-bugün-gelecek" ba?lam?nda anlamland?rabilmek için gerekli bilgi, beceri ve de?erlerle donanm?? "tarih okuryazar?" bireyler yeti?tirmek amaçland?.
 
Bunlar?n yan? s?ra tarih dersi arac?l???yla ö?rencilerin Türk milletinin insanl??a katk?lar?na dair kan?tlar göstermeleri, Türk tarihini ve kültürünü olu?turan temel öge ve süreçleri aç?klamalar?, millî kimli?in olu?um sürecini çözümlemeleri, medeniyetin dayand??? millî ve manevi de?erleri davran??lar?na yans?tmalar? ve insanl???n ortak miras?n?n korunmas?nda ve ya?at?lmas?nda duyarl?l?k göstermeleri hedeflendi.
 
Lise 12. s?n?flardaki T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük dersi ö?retim program?n?n temel amac?, Türk milletinin yak?n tarihte gösterdi?i millî birlik, beraberlik ve dayan??may? kavrayarak Türk ink?lab?n?n ruhunu ve amaçlar?n? geli?tirecek bilgi, beceri ve de?erlere sahip bireyler yeti?tirmek olarak yer ald?.
 
Ders arac?l???yla ö?rencilerin Atatürk'ün ki?ilik özelliklerini ve yeteneklerini örnek almalar?, Atatürk'ün ve Türk milletinin insanl??a katk?lar?na dair kan?tlar göstermeleri, Millî Mücadele'nin ve Türk ink?lab?n?n anlam?n? ve önemini yorumlamalar?, Türk modernle?mesi ile Atatürk ilke ve ink?laplar? aras?ndaki ili?kiyi çözümlemeleri, Türkiye'nin jeopolitik önemini bölgesel ve küresel etkileri aç?s?ndan de?erlendirmeleri hedeflendi.
 
"Tarihsel analiz ve yorum" becerileri de geli?tirilecek
Tarih dersi ile T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük dersi ö?retim program?n?n geli?tirilme sürecinde köklü bir anlay?? de?i?ikli?ine gidildi.
 
Bu do?rultuda, programlarda bireyin hem kendi ya?am?yla hem de içinde ya?ad??? toplumla ili?kisini dikkate alan bir yap? olu?turuldu.
 
Beceri temelli tarih ö?retimi kapsam?nda zaman? alg?lama ve kronolojik dü?ünme, kan?ta dayal? sorgulama ve ara?t?rma, tarihsel empati, de?i?im ve süreklili?i alg?lama ile tarihsel analiz ve yoruma yer verildi.
 
"Sosyal tarih" yeni müfredatta
Beceri temelli ö?retimin etkili bir ?ekilde gerçekle?tirilebilmesi ad?na ö?retim programlar?nda sadele?tirmeye gidildi. Siyasi ve askerî tarih konular?n?n yan? s?ra "insan?" öne ç?karan sosyal tarih konular? da içeri?e dâhil edildi.
 
Böylece ö?rencilerin tarihte insan faktörünü ve sosyal tarih çal??malar?n?n önemini kavramalar?, tarihte meydana gelen kültür ve medeniyete ili?kin konular?n yan? s?ra afet, salg?n ve göç gibi sosyal hayata dair konular? ö?renmeleri, bugünün dünyas?n?n köklerinin geçmi?te oldu?unu ö?renirken di?er yandan tarihsel olaylar?n gelece?i in?a etti?inin fark?na vararak geçmi?, günümüz ve gelecek aras?nda köprü kurmalar? hedeflendi.
 
"Dijital tarih" yakla??m? geldi
Tarih dersi ile T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük dersi ö?retim programlar?n?n geli?tirilme sürecinde dikkate al?nan unsurlardan biri, güncel teknolojik ve bilimsel geli?meler oldu.
 
Programlarda "dijital tarih" yakla??m?na yer verildi, yap?lan ara?t?rmalar sonucunda ortaya ç?kan yeni tarihsel bilgi ve bulgular da içeri?e yans?t?ld?.
 
Öte yandan, ö?retme-ö?renme uygulamalar?nda çevrim içi ortamlar?n kullan?m?na da önem verildi. Ö?retme-ö?renme ile ölçme ve de?erlendirme etkinliklerinin kurgulanmas?nda tarih e?itimine yönelik güncel ara?t?rmalar?n ortaya koydu?u birikim dikkate al?nd?.
 
Buna ek olarak örnek olay ve metinler üzerinden konularla de?erler ili?kilendirildi, özellikle Türk-?slam medeniyetinin temel referanslar? olan milli ve manevi de?erlerin uygulamal? olarak verilmesi de yer ald?.
 
"Tematik yakla??m" ve "e? zamanl? bak?? aç?s?" 
Tarih ve T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük derslerinin ö?retim programlar? sosyal bilimlerin bak?? aç?s? ve disiplinler aras? bir anlay?? ile haz?rland?. Program?n içeri?i olu?turulurken co?rafya, ekonomi, felsefe, hukuk, siyaset bilimi ve sosyoloji gibi disiplinlerden yararlan?ld?. Öte yandan, programlarda tarih konular? belirlenirken tematik yakla??m benimsendi, tema içeriklerinin olu?turulmas?nda ise kronoloji esas al?nd?. Ayr?ca ö?renme hedeflerinin ö?retme-ö?renme uygulamalar? bölümü yap?land?r?l?rken uygun olan içerikler e? zamanl? bir bak?? aç?s?yla ele al?nd?. Tarihin dönemsel geli?imi esas al?narak önemli k?r?lma noktalar? belirlendi ve içerik buna göre yap?land?r?ld?.
 
Tarih dersi ö?retim program?n?n içerik çerçevesi olu?turulurken ortaö?retimdeki tarih dersine altyap? olu?turulmas? ve ö?rencilerin haz?r bulunu?luk (temel e?itimde kazand??? bilgi, beceri ve de?erler) düzeylerinin tespit edilebilmesi için hayat bilgisi dersi ö?retim program?, sosyal bilgiler dersi ö?retim program? ile 8. s?n?f T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük dersi ö?retim program?n?n içerikleri dikkate al?nd?.
 
Lise T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük dersi ö?retim program? geli?tirilirken ise 8. s?n?fta okutulan ayn? dersin ö?retim program? temel al?nd?.
 
Bütüncül anlay?? do?rultusunda ortaö?retim program? ö?renme hedefleri ve içerik çerçevesi olu?turulurken ön ö?renmelere dikkat edildi.
 
Konu içeri?i yak?n tarihe kadar getirilerek güncel ya?amla ili?kilendirildi. Öte yandan, programda Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün hayat? ile Türk ink?lab? ve Atatürkçülük konular? yeniden yap?land?r?ld?.
 
Buna göre, programda ö?rencilerin rol modeli almalar? için Atatürk'ün ki?ilik özellikleri üzerinde duruldu. Millî Mücadele'nin ba?lang?c?ndan Atatürk'ün vefat?na kadar geçen süreçte meydana gelen olaylar bütüncül bir bak?? aç?s?yla sunuldu, Türk ?nk?lab? ve Atatürkçülük konular? Türk modernle?mesi kapsam?nda de?i?im ve süreklili?i esas alan bir anlay??la verildi.
 
"Tarihçilerin çal??ma yöntemleri" yeni müfredatta
Programlarda tarihsel bilginin üretim sürecinde kullan?lan "konu veya sorun belirleme, kaynaklardan bilgi toplama, kayna?? inceleme, kayna?? sorgulama, kayna?? yorumlama, kan?ta dayal? ürün olu?turma" a?amalar? ve bunlara yönelik etkinlikler yer ald?.
 
Böylelikle ö?rencilerin örnek ara?t?rmalar üzerinden tarihçilerin çal??ma yöntemlerini alg?lamalar?na ve tarihçilik becerilerini kazanmalar?na çal???ld?.
 
"Terim ve kavramlar?n asl?na uygun bir ?ekilde kullan?m?"
Programlarda anakronik ve bilimsel hata bar?nd?ran terim ve kavramlar?n kullan?m?ndan vazgeçildi. Bu ba?lamda "Orta Asya" yerine "Türkistan", "Tehcir Kanunu" yerine "Sevk ve ?skan Kanunu" gibi terim ve kavramlara programlarda yer verildi.
 
Bununla birlikte Anadolu'nun Türkle?mesi ve ?slamla?mas? birlikte i?lendi, güncel konular çerçevesinde Türkiye'nin deniz jeopoliti?i ve Mavi Vatan ile Türkiye'nin kültürel diplomasi faaliyetleri de ele al?nd?.
 
"Kültür ve medeniyet odakl? konular" tarih müfredat?nda
Yay?nlanan taslak tarih program?nda, ö?rencilerin Türk milletinin insanl??a katk?lar?ndan yola ç?karak millî ve manevi de?erleri davran??lar?na yans?tmalar?na, insanl???n ortak miras?n?n korunmas?nda ve ya?at?lmas?nda duyarl?l?k göstermelerine odaklan?ld?.
 
Örne?in, Türkistan'dan Türkiye'ye uzanan süreçte Türk-?slam medeniyetinin bilim, kültür, e?itim ve sanat alanlar?ndaki geli?meleri, Anadolu'nun Türkle?me ve ?slamla?ma sürecine etkisi, Osmanl? Devleti'nin ilim ve irfan gelene?inin olu?mas?nda ?ehir, kurum ve ?ahsiyetlerin etkileri ve Osmanl? Devleti'nin insanl?k tarihine katk?lar? gibi ba?l?klar yer ald?. Böylece ö?rencilerin Türklerin en eski zamanlardan itibaren dünya medeniyetindeki yerini ve önemini daha somut ve anla??l?r bir ?ekilde ö?renmeleri hedeflendi.
 
Tarih dersi ö?retim program? her s?n?f düzeyinde üçer üniteden olu?turuldu. Bu ba?lamda 9. s?n?f düzeyinde "geçmi?in in?a sürecinde tarih" ile "Eski Ça? ve Orta Ça?" medeniyetleriyle ba?lant?l? konulara odaklan?ld?.
 
10. s?n?f düzeyinde, "Türklerin Anadolu'yu yurt edinmeye ba?lamas?" ile "Osmanl? Devleti'nin kurulu?u ve cihan devleti haline gelmesi"ne ili?kin konulara yer verildi. 11. s?n?f düzeyinde ise "1683-1789 y?llar? aras?nda de?i?en dünya dengeleri kar??s?nda Osmanl?", "1789-1908 y?llar? aras?nda dönü?üm sürecindeki Osmanl?" ile "1908-1918 y?llar? aras?nda sava?lar sarmal?nda Osmanl?" konular? ele al?nd?.
 
Lise 9. s?n?f düzeyinde daha çok metodoloji ve genel tarih konular? i?lenirken, 10 ve 11. s?n?flarda Selçuklular ve Osmanl? tarihi konular? üzerinden bir kurgulama yap?ld?.
 
Önceki programdan farkl? olarak 11. s?n?f içeri?ine, Birinci Dünya Sava?? öncesinden Millî Mücadele'ye kadar olan süreç de dâhil edilerek Osmanl? tarihi konular? 10 ve 11. s?n?fta verildi.


"K?br?s sorunu, Pontus ve Ermeni iddialar?n?n as?ls?zl??? ile Filistin meselesi" de yeni müfredatta
T.C. ink?lap tarihi ve Atatürkçülük dersi ö?retim program?na göre ö?renciler, 2. Dünya Sava??'n?n neden ve sonuçlar?n? siyasi, sosyal ve ekonomik ba?lamda s?n?fland?rma yetisi edinecek, sava? sonras?nda So?uk Sava? Dönemi'nin ba?lamas?, Birle?mi? Milletler ve IMF'nin kurulu?u, siyonist hareketler, Filistin meselesi ve sömürgecili?in ?ekil de?i?tirmesi hususlar?n? kendi cümleleriyle ifade edebilecek.
 
Yeni müfredatta, So?uk Sava? Dönemi'nin ba?lamas?, Birle?mi? Milletler ve IMF'nin kurulu?u, Filistin Meselesi ve sömürgecili?in ?ekil de?i?tirmesi konular?na da yer verilecek; K?br?s sorunu, Pontus ve Ermeni iddialar?n?n as?ls?zl??? gibi konularla ilgili kitaplar okuma listesine dâhil edilecek.
 
Ö?renciler, örnek metin ve olaylardan hareketle siyonist faaliyetleri ve Filistin meselesini hakkaniyetli davranman?n önemi bak?m?ndan de?erlendirecek. Ö?rencilerden 2. Dünya Sava??'n?n neden ve sonuçlar?n? de?erlendirilebilmeleri amac?yla verilen neden-sonuç formunu doldurmalar? istenecek. Ö?renciler, So?uk Sava? Dönemi'nin ba?lang?c?ndan itibaren Türkiye'deki siyasi geli?melerin gösterildi?i infografi?i inceleyebilecek.
 
Zenginle?tirme etkinliklerinde ö?rencilerin Kore Sava??'nda Türkiye'nin katk?s?n? konu edinen bir film seyretmeleri, sava??n geli?imi ile ilgili ara?t?rma yapmalar? ve Türkiye'nin sava?a kat?l?m?na ili?kin tarihsel ak?? ?emas? olu?turmalar? sa?lanabilecek.
 
Ö?rencilerden K?br?s sorununa ili?kin yaz?l? ve görsel kaynaklar? inceleyerek Birle?mi? Milletler, Ada'daki Türklerin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel aç?dan u?rad?klar? haks?zl?klar? ortaya koyan bir rapor haz?rlamalar? istenebilecek.
 
"Kavram ve beceri de?er ö?retiminde farkl? anlay??lar" yeni müfredatlarda
Programlarda, kavram ö?retimi yap?l?rken ö?retme-ö?renme uygulamalar?nda ö?renme hedeflerine ve ö?renci özelliklerine uygun olarak kavram haritas?, kavram a??, anlam çözümleme tablosu, kavram bulmacas?, kavram karikatürü ve kavramsal de?i?im metni gibi materyallerin kullan?lmas? istendi.
 
Becerilerin kazand?r?lmas? sürecinde ö?renci merkezli etkinlikler ve sunumlar?n önemsendi?i programlarda, alan becerileri ve kavramsal becerilerin yan? s?ra sosyal-duygusal ö?renme becerileri ve okuryazarl?k becerileri bütünle?ik ve etkin bir ?ekilde ele al?nd?. Ö?retme-ö?renme uygulamalar?nda, bunlar?n ö?retmenler taraf?ndan nas?l kullan?laca??na yönelik örneklemelere gidildi.
 
De?er ö?retimi kapsam?nda konu içerikleriyle de?erler bütünle?tirildi. De?erlerin edinim sürecinde de?er telkini, de?er aç?klama, de?er analizi, ahlaki ikilem, eylem ö?renme ve gözlem yoluyla ö?renme gibi yakla??mlardan yararlan?lmas? gerekti?i belirtildi.
 
Okullarda "bilim ?ölenleri" ile "sosyalfest" etkinlikleri yap?lacak
Programlarda, her s?n?f düzeyinin son ö?renme ç?kt?s? "kan?ta dayal? sorgulama" ve "ara?t?rma becerisi"nin tüm a?amalar?n?n kullan?ld??? bir yap?da düzenlendi.
 
Ö?rencilerin, ö?retmenleri rehberli?inde ara?t?rma raporlar? haz?rlamalar? ve y?l sonu faaliyetlerine temel olu?turacak uygulamalar?n yap?ld??? panel, seminer, bilim ?öleni, proje fuar?, sosyalfest gibi etkinliklerle sunmalar? istendi.